Цаг үе
Мэлхий хад буюу "Мөнгөт цохио" -ны домог
Хан Хэнтийн дархан цаазат газрын Горхи-Тэрэлжийн аялал жуулчлалын бүс нутагт Улаанбаатараас 65 км-т Налайх дүүргийн нутаг дэвсгэрт байгалийн нэн сонин тогтоцтой мэлхийн хэлбэртэй "Мэлхий хад" хэмээх өндөр цохио байдаг юм. Энэ хадны өндөр 24 метр бөгөөд өмнө нь "Мөнгөт хад", "Мөнгөт цохио" гэж нэрлэдэг байжээ.
Зуун модны тулалдаанд Зүүн гар (Ойрд Монгол)-ын Галданбошигт хаан Манжид ихээхэн хохирол учруулсан боловч хүч тэнцвэргүй тулалдаанд хохирол амсан бүслэлтээс гаран зугтаж, "Мэлхий хад"-ны орчим үлдсэн хүчээ бөөгнөрүүлэн түр саатжээ. Дайснууд араас нь хөөн дайрахаас болгоомжлон баруун тийш зугтах бэлтгэлээ базааж, авч явсан тэмээ, мөнгөө "Мэлхий хад"-ны орой дээр гаран хавцал руу хийж орхиод явах болоход Манжаас өгсөн хатан нь алт, мөнгөндөө хоргодоод явахгүй болохоор мөнгөн дээрээс хийж орхиод баруун тийш явжээ. Үүнээс хойш "Мэлхий хад"-ыг Их хааны мөнгийг хадгалж байгаа хэмээн хүндэтгэж “Мөнгөт цохио", "Мөнгөт хад” гэж нэрлэдэг байжээ.

Их хааны мөнгө эрдэнэсийг агуулсан "Мөнгөт цохио"-г үеэс үед хүндэтгэн тахиж, идээнийхээ дээжийг өргөн, хишиг буянаа өгөхийг даатгаж, хурайлж баяжих, мөнгөжихийн даллагатай хэмээн дээдэлж ирсэн гэж хөгшид ярьдаг юм. Галданбошигт хаан баруун тийш явж "Мэлхий хад"-ны хойдох уулаар давж явахад дуулга нь наранд гялалзан ид, шидтэй мэт харагдсан тул тэр давааг "Гялалзах" гэж нэрлэх болжээ. Одоо ч гэсэн "Гялалзах" хэмээн нэрлэдэг юм.
Уулын орой дээр гарч ихэд хилэгнэн уурлаж, мориноосоо буун сэлмээ сугалан дэвхэрч, Халх, өвөрлөгчдийн ноёд Хамаг Монголын төлөө хамтдаа тэмцэхгүй харийн дайсантай үгсэн хуйвалдаж, эх орноосоо урвалаа хэмээн газар цавчжээ. Уулын орой дээр тэгш газар байх бөгөөд түүнийг үүнээс хойш өдийг хүртэл нутгийн ардууд “Дэвхэргэ” хэмээн нэрийдэх болжээ.
Монголын ард түмэн эх оронч баатарлаг хөвгүүдээ эх орныхоо газар шороотой холбон домоглож тэдний алдар гавьяаг үеийн үед ам дамжуулан ярьж үлдээдэг юм. Энэ нь эх оронч сэтгэлгээг төлөвшүүлж, газар шорооныхоо төлөө, тусгаар тогнолын төлөө тэмцэх эх уриа дуудлага болсоор ирсэн юм.

“Буурал дээдсийн нутгаас бурхан гуйсан ч бүү өг” хэмээсэн Галдан хааны гэрээслэл өнөөдөр ч ач холбогдлоо алдаагүй байна. Үе үеийн эх орончдын халуун амь, бүлээн цусаар олдсон асар их үнэтэй тусгаар тогтнолоо нандигнан хайрлаж явах нь залуусын эрхэм нандин үүрэг юм.
Их хааны үлдээсэн мөнгийг авах гэж олон удаа оролдоод дийлээгүй гэдэг. Өвөл үхэр алаад нойтон гуяыг сураар оосорлоод хавцлын ёроолд буй мөнгөн дээр тавиад дээш татахад мөнгө гуянд наалдан хавцлын аман дээр ирээд шар, шархийн доош уначихдаг байжээ. Их хааны мөнгө одоо ч хадгалагдсаар байгаа, түүнийг авах гэсэн оролдлого бүхэн бүтэлгүйтдэг байсан хэмээн домоглон ярилцдаг юм.

Их хааныхаа мөнгө, алт эрдэнэсээ сахин мөнхөд нойрссон хатан нь “Хүүхэн уул” болон Монгол орны эх сайхан байгалийг чимэн сүндэрлэсээр байдаг гэж ярилцдаг. "Мэлхий хад"-ны баруун хойд талд дээшээ харан тайван, ихэмсэг дүр үзүүлэн хэвтэж буй эмэгтэй хүний дүр бүхий уул байх бөгөөд түүнийг "Хүүхэн уул" гэж нэрлэдэг байна. "Хүүхэн уул"-наас мод, ургамал, сонгино, самрыг нь авдаггүй бөгөөд хад, чулууг нь ч хөндөж болдоггүй ихэд догшин уул гэх бөгөөд эмэгтэй хүнд ээлтэй гэлцдэг юм.
Цаг үе
“Интермед” эмнэлэгт тэсрэх бөмбөг байрлуулсан гэх мэдээлэл ирж, барилгыг бүрэн шалгажээ
Улаанбаатар дахь Интермед эмнэлэг-т тэсрэх бөмбөг байрлуулсан байж болзошгүй гэх мэдээлэл өчигдөр буюу наймдугаар сарын 17-ны 09:56 цагт ирж, хууль хяналтын болон мэргэжлийн байгууллагууд шалгалтын ажиллагаа явуулжээ.
Тус эмнэлгийн мэдээлснээр өглөө үйлчлүүлэгчтэй харилцах мэдээллийн шугамаар эмнэлгийн хэвийн үйл ажиллагаанд эрсдэл учруулж болзошгүй мэдээлэл ирсэн байна. Үүний дараа эмнэлгийн Эрсдэлийн хороо холбогдох байгууллагад мэдэгдэж, үйлчлүүлэгчид, эмч, ажилтнуудын аюулгүй байдлыг хангах арга хэмжээ авчээ.
Дуудлагын дагуу эмнэлгийн байранд байсан хүмүүсийг гаргаж, орчныг хамгаалалтад авсан байна. Тагнуул, цагдаа, онцгой байдал болон Зэвсэгт хүчний холбогдох алба хаагчид эмнэлгийн барилга, орчинд үзлэг, шалгалт хийжээ.
Шалгалтаар тэсэрч дэлбэрэх бодис, тэсрэх төхөөрөмж илрээгүй бөгөөд аюулгүй байдлыг баталгаажуулсны дараа эмнэлгийн үйл ажиллагааг хэвийн горимд шилжүүлсэн байна. Одоогоор тус эмнэлгийн бүх салбар, нэгж хэвийн ажиллаж байгаа талаар мэдээлжээ.
Харин мэдээллийг хэн, хаанаас, ямар зорилгоор өгсөн асуудлыг албан ёсоор эцэслэн тогтоосон мэдээлэл одоогоор ил болоогүй байна.
Энд нэг юманд анхааръя: зарим сайтад “ОХУ-ын иргэн дуудлага өгсөн”, “ОХУ-ын IP хаяг илэрсэн” гэх мэдээлэл гарсан байна. Гэхдээ миний шалгасан албан болон найдвартай эх сурвалжуудаар энэ хэсэг баталгаажаагүй. Тиймээс мэдээнд одоохондоо оруулахгүй байсан нь зөв.
Цаг үе
Монгол Улс ус, намгархаг газрын хамгааллыг цөлжилттэй тэмцэх бодлоготой уялдуулна
Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд, COP17-ыг зохион байгуулах Үндэсний хорооны дарга Ц.Сандаг-Очир Рамсарын конвенцын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга доктор Мусонда Мумбаг наймдугаар сарын 17-нд хүлээн авч уулзлаа.
Уулзалтаар цөлжилт, газрын доройтол, ган, усны хомсдол болон биологийн олон янз байдлын алдагдал харилцан уялдаатай болж буй өнөөгийн нөхцөлд ус, намгархаг газрын хамгааллыг цөлжилттэй тэмцэх бодлоготой уялдуулах асуудлыг хэлэлцжээ.
Сайд Ц.Сандаг-Очир Монгол Улсын хувьд ус, намгархаг газрыг хамгаалах, нөхөн сэргээх нь газрын доройтол, цөлжилттэй тэмцэх байгальд суурилсан үр дүнтэй шийдлийн нэг болохыг онцолсон байна.
Уур амьсгалын өөрчлөлтийн улмаас ган, хуурайшилт нэмэгдэж байгаа үед усны нөөц, намгархаг болон хүлэрт газрыг хамгаалах нь экосистемийг хадгалахаас гадна хүлэмжийн хийн шингээлтийг нэмэгдүүлэх, эдийн засгийн тогтвортой хөгжлийг дэмжих ач холбогдолтойг талууд тэмдэглэжээ.
Монгол Улс COP17-ыг даргалагч орны хувьд НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх конвенц болон Рамсарын конвенцын хамтын ажиллагааг шинэ түвшинд гаргах боломжтой гэж үзэж байгаагаа илэрхийлсэн байна.
Рамсарын конвенцын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга доктор Мусонда Мумба Монгол Улс олон улсын ач холбогдол бүхий намгархаг газрын хамгааллыг бэхжүүлэх чиглэлээр ахиц гаргаж байгааг тэмдэглээд, цаашид ус, намгархаг газрын хамгааллыг өргөжүүлэхэд хамтран ажиллахаа илэрхийлжээ.
Монгол Улс 1998 оны дөрөвдүгээр сарын 8-нд Рамсарын конвенцод нэгдсэн бөгөөд одоогоор нийт 1,439,530 га талбай бүхий олон улсын ач холбогдолтой 11 намгархаг газартай. Эдгээр газар нь усны нөөц, биологийн олон янз байдлыг хамгаалахын зэрэгцээ тухайн экосистемээс хамааралтай иргэдийн амьжиргаанд чухал ач холбогдолтой юм.
Цаг үе
Улаанбаатарт өдөртөө 23 хэм дулаан
Малчид, иргэд, аялагчид, тээвэрчидэд зориулсан мэдээ: Өнөөдөр нутгийн хойд хэсгээр бороо орж, бага зэрэг сэрүүснэ.
2026 оны наймдугаар сарын 18-ны 08 цагаас 20 цаг хүртэл: Ихэнх нутгаар солигдмол үүлтэй. Баруун, төв болон зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орно.
Салхи ихэнх нутгаар баруунаас секундэд 4-9 метр, нутгийн зарим газраар борооны өмнө түр зуур ширүүснэ. Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан голын эх, Идэр, Тэс, Эг, Үүр, Туул, Тэрэлж, Онон, Улз голын хөндийгөөр 17-22 хэм, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр 27-32 хэм, бусад нутгаар 21-26 хэм дулаан байна.
УЛААНБААТАР ХОТ ОРЧМООР: Үүлшинэ. Үдээс хойшдоо бороо орно. Салхи баруун өмнөөс секундэд 4-9 метр, борооны өмнө түр зуур ширүүснэ. 21-23 хэм дулаан байна.
БАГАНУУР ОРЧМООР: Үүлшинэ. Үдээс хойшдоо бороо орно. Салхи баруун өмнөөс секундэд 4-9 метр, борооны өмнө түр зуур ширүүснэ. 20-22 хэм дулаан байна.
ТЭРЭЛЖ ОРЧМООР: Үүлшинэ. Үдээс хойшдоо бороо орно. Салхи баруун өмнөөс секундэд 4-9 метр, борооны өмнө түр зуур ширүүснэ. 18-20 хэм дулаан байна.
2026 оны наймдугаар сарын 19-нөөс
2026 оны наймдугаар сарын 23-ныг хүртэлх
цаг агаарын урьдчилсан төлөв
19-нд баруун аймгуудын нутгийн хойд хэсэг, төвийн аймгуудын ихэнх нутаг, зүүн аймгуудын нутгийн баруун хэсгээр, 20-нд Алтай, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр, 21-нд нутгийн зарим газраар, 22-нд нутгийн хойд хэсээр бороо, дуу цахилгаантай аадар бороо орно. Салхи ихэнх хугацаанд секундэд 5-10 метр, нутгийн зарим газраар борооны өмнө түр зуур ширүүснэ. Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Завхан, Заг, Байдраг голын эх, Хүрэнбэлчир орчим, Идэр, Тэс, Туул, Тэрэлж голын хөндийгөөр шөнөдөө 4-9 хэм, өдөртөө 17-22 хэм Их нууруудын хотгор, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсгээр шөнөдөө 16-21 хэм, өдөртөө 27-32 хэм, бусад нутгаар шөнөдөө 10-15 хэм, өдөртөө 21-26 хэм дулаан байна.
-
Цаг үе2023/04/07
“Их хэмжээний хөрөнгө оруулалт хийнэ” гэсэн хуурамч мэдээллээс болго...
-
Улстөр нийгэм2023/08/16
Барилгын суурь ухаад орхисон 104 байршил байна
-
Цаг үе2023/10/24
Нийт 12.2 тэрбум төгрөгийн үнэ бүхий ХАА-н гаралтай бараа, түүхий эдийг биржээр ...
-
Үзэл бодол2022/07/20
Л.Оюун-Эрдэнэ: Цар тахлын эсрэг тэмцлийн тэргүүн фронтод зүтгэсэн Та бүхэн бол э...
