Улстөр нийгэм
Хөдөлмөрийн харилцааг ажилтан, ажил олгогчоор хязгаарлахгүй цогцоор нь шийдвэрлэх шаардлагатай...
УИХ дахь Ардчилсан намын бүлэг шинэ оны анхны /2021.01.04/ хуралдаанаар Хөдөлмөрийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл болон хамт өргөн мэдүүлсэн хуулийн төслүүдийг хэлэлцэж, УИХ-ын гишүүн Ц.Мөнх-Оргилоос төслийн талаар мэдээлэл сонсов. Гишүүд хүүхдийн хөдөлмөр, ажлын байран дахь бэлгийн дарамт, туслах малчин, гэрийн үйлчлэгчийн тухай, цахим ажлын байрны талаар хуульд хэрхэн тусгах талаар санал солилцлоо.
Мөн коронавирусний дараах өөрчлөгдсөн нөхцөл байдалд тохирсон хөдөлмөрийн хуультай болох ёстой. Хөдөлмөрийн харилцааг ажилтан, ажил олгогчоор хязгаарлахгүй цогцоор нь шийдвэрлэх шаардлагатай гэв. Харин Үндсэн хуулийн Цэцийн 2020 оны 12 дугаар дүгнэлтийг хэлэлцээд хүлээж авахгүй гэдэгт санал нэгдлээ.
Түүнчлэн цар тахлын үед хүнсний хангамжийн тогтвортой байдлыг хангах зорилгоор баталсан Гаалийн албан татвар болон Нэмэгдсэн өртгийн албан татвараас чөлөөлөх тухай хуулийн хэрэгжилтийн талаар Хүнс, хөдөө аж ахуй, хөнгөн үйлдвэрийн сайд С.Мэндсайханаас мэдээлэл сонслоо. Мөн улсын нөөцөөс өвс, тэжээл олгох, махны нөөц бүрдүүлэлт, махны экспортын талаархи асуултад хариулт авав.
Д.Ганбат: Өвөлжилт хүнд байгаа аймгийн 40 мянган малчин өрхөд өвс тэжээл хүргэх ажил ямар шатандаа явна. Ноолуурын үйлдвэрлэл ядаж утас ээрэх гэх мэтийн бага оврын үйлдвэрүүдийг орон нутагт байгуулбал олон хүн ажилтай, орлоготой болох боломжтой байна. Энэ тал дээр яам ямар бодлого барих вэ.
С.Мэндсайхан: Өвөрхангай, Дундговь, Өмнөговь аймгийн зарим сум, Баянхонгор аймгийн 20 сумын 12 мянга, нийт улсын хэмжээнд 40 мянган малчин өрх өвс тэжээлийн хөнгөлөлтөд хамрагдана. Мөн эдгээр аймагт отроор яваа малчдыг хамруулна. Өвс тэжээлийг яам, аймаг аймагт нь хүргэнэ. Аймаг, орон нутаг малчиддаа хүргэхээр зохицуулсан. Ноолуурын үйлдвэрлэлийг дэмжиж эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх бодлого барьж барина. Ноолуурын салбарыг бодлогоор анхаарахгүй бол хятадын хорио цээрийн байгууллага нь маханд тавьдаг шиг аттестачлал явуулна гээд байгаа. Өөрөөр хэлбэл, маханд хорио цээр тогтоогоод байгаа шиг шаардлагыг ноос, ноолууранд тавьж байна. Тиймээс эцсийн бүтээгдэхүүн болгох, утас ээрэх чиглэлд бодлогоор дэмжих, хөнгөлөлттэй зээл олгох, аж ахуйн нэгжүүд нэгдэж нийлэх шаардлага үүсч байна.
Ш.Адьшаа: НӨАТ, гаалийн татвараас зарим бүтээгдэхүүнийг чөлөөлөх хууль баталсан. Энэ хуулийг баталчихвал үнэ өсгөхгүй гэж ярьж байсан. Гэтэл бараа бүтээгдэхүүний үнэ өдөр хоногоор өслөө. Үүнд хэн хариуцлага хүлээх вэ. Хилийн тээврийн үнэ өсч, мафи маягийн сүлжээ үүсчихлээ. Үүнийг хэрхэн зохицуулах юм. Өвс тэжээлийн хомсдол байнга үүсдэг болсон, энэ нь ченжүүдийн гарт орсонтой холбоотой нь нууц биш. Энэ чухал бүтээгдэхүүнийг ченжүүдэд даатгаад яваад байх юм уу. Цаашид дотооддоо малын тэжээл үйлдвэрлэх тал дээр Засгийн газар бодлого боловсруулах хэрэгтэй байна.
С.Мэндсайхан: Дорноговьд коронавирус илэрсэнтэй холбоотой арваннэгдүгээр сараас махны экспортыг зогсоосон. Замын-Үүдэд бид ажиллаад өдөрт зургаан машин гаргаж байя гэдэг тохиролцоонд хүрч ирсэн. Цаашид чингэлэг тээврийг зөвшөөрөөч гэдэг хүсэлтээ хятадын талд тавьсан. Тэд ойрын үед хариу өгнө гэсэн.
Ц.Туваан: 40-өөдхөн хоногийн дараа Цагаан сар болно. Цаг агаар хүйтэрч байна. Мал тарга тэвээргээ алдаж, өвс тэжээлийн асуудал хүндэрнэ. Гааль, НӨАТ-аас чөлөөлсөн шийдвэрийг малчид хүлээгээд үр дүн гарахгүй нь. Өвс тэжээлийн түгээлт, хангамж хэр байна вэ. Өндөр үнээр нь ч болтугай авъя гэхээр олдохгүй байна гэж ярьж байна.
С.Мэндсайхан: Өнгөрсөн хугацаанд 8200 тонн тэжээл орж ирсэн байна. 33 аж ахуйн нэгжтэй гэрээ байгуулсан, тэд 100 мянган тонныг оруулж ирнэ. Дэлхийн банкнаас таван сая ам. долларын буцалтгүй тусламжийн асуудлыг шийдсэн. Өвөлжилт хүндэрсэн аймгууд руу 1200 т тэжээл өнөөдрөөс гарч байна. Цаашид өвс, тэжээлийн хангамжийн асуудлыг бүгдийг Засгийн газарт даатгалгүй аймаг орон нутаг зохион байгуулах шаардлагатай. Өвөлжилт, хаваржилтын хүндрэлийг зөвхөн өвс тэжээлээр шийдэх бус цаашид малын даатгалаар зохицуулах бодлого барина.
С.Одонтуяа: Хашаандаа ногоо, жимс жимсгэнэ тариалах, хүлэмжийн аж ахуй эрхлэх боломжийг яаж дэмжих вэ. Та сангуудад дэмжлэг үзүүлэхгүй гэсэн. Үүнийгээ тайлбарлаж өгөөч.
С.Мэндсайхан: Сангийн хувьд бизнес эрхлэгчтэйгээ зэрэгцээд бизнес хийгээд байгаа юм. Тиймээс үүнийг өөрчлөх шаардлагатай гэж үзсэн. Ер нь газар тариалан халамжийн салбар болоход ойрхон болсон. Жилд 65 тэрбум төгрөгийг татаас хэлбэрээр олгож байна. Мөн өрхийн хэмжээнд хүнсний ногоо тариалахад хүнсний ногооны үрийг хөнгөлөлттэй үнээр олгох гурван тэрбум төгрөг төсөвлөсөн. Харин хүнсний ногоо тариалагчдыг механикжуулахад зориулсан төсөв, урамшуулал байхгүй. Гэхдээ бид гаднын орон, олон улсын байгууллагатай хамтран ажиллаж хөнгөлөлттэй зээл олгох асуудлыг ярьж байгаа.
Н.Ганибал: Атрын-4 аян хэзээ ажил хэрэг болж төрийн бодлогод тусгагдах вэ. Эдгээрийг уриа лоозон биш бодит ажил болгох шаардлагатай. Яаралтай хийхгүй бол том бодлого орхигдох вий. Татаас олгох, эс олгох чиглэлээ нарийн сайн тодорхойлох хэрэгтэй. Миний хувьд эрчимжсэн мал ахуйд төрийн татаас байх ёстой гэж үздэг.
С.Мэндсайхан: Монгол Улсын хэмжээнд үр, хөрсний асуудал хурцаар тавигдаж байна. Сүүлийн жилүүдэд ургамлын бүтэц сийрэгжсэн нь хөрс, үрний чанараас шалтгаалж байна. Урамшуулал байх ёстой. Энэ тал дээр тантай санал нэг байна. Гэхдээ урамшууллыг сангаар дамжуулах ёсгүй гэж үзэж байгаа.
Б.Бейсен: Тэжээлийн үнэ Өлгийд 46 мянга, сумдад бараг 50 мянга боллоо. Боодол өвс 16 мянга хүрч байна. Өвс хадлангаа Ачит нуур, Хар-Ус нуурын гэх зэрэг сав газруудаас бэлдэх боломжтой. Дотооддоо өвсний нөөц бүрдүүлэх иймэрхүү боломжоо ашиглахгүй дандаа гаднаас аваад байгаа нь харамсалтай байна. Мах экспортлодог компаниуд хятадын мах бэлтгэлийн газар шиг харагдаад байх юм. Зөвшөөрлөө хятадаас авдаг, зөвшөөрөл хүлээж байна гэж ярьж байх юм. Монгол малын мах чанарын шаардлага хангахгүй байгаа юм бол хятадууд яагаад аваад байгаа юм. Хамгийн эрүүл, чанартай мах Монголд л байгаа. Гэтэл монголчууд хятад хүнсийг 25-30 жил хэрэглээд одоо хавдрын өвчлөлд нэрвэгдчихлээ. Хүнсний аюулгүй байдал алдагдсаны нотолгоо хавдрын өвчлөл мөн шүү.
С.Мэндсайхан: Байгалийн хадлан хадах нь орон нутгийн асуудал. Гэхдээ орон нутагтай зохион байгуулалтын асуудлаа хамтрахгүй бол бүх эрсдэлийг Засгийн газарт даатгаад байх нь зохимжгүй гэлээ. Түүнчлэн УИХ-ын гишүүн О.Цогтгэрэл, тус салбарт томоохон бодлогын өөрчлөлт хэрэгтэй. Ингэхгүй бол одоо байгаа асуудал ойрын жилүүдэд үүссээр байх болно. Б.Пүрэвдорж татаасыг бүтээгдэхүүнд бус үйлдвэрт нь олговол илүү дүнтэй гэх зэргээр санал хэлэв гэж УИХ дахь Ардчилсан намын бүлгээс мэдээллээ.
Улстөр нийгэм
Улсын нисэхийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг өргөн мэдүүлэв
Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогтод 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 20-ны өдөр Улсын Их Хурлын гишүүн, Батлан хамгаалахын сайд Д.Батлут Улсын нисэхийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг өргөн мэдүүлэв.
“Монгол Улсын хууль тогтоомжийг 2028 он хүртэл боловсронгуй болгох үндсэн чиглэл”-ийн 74-т “Улсын нисэхийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг боловсруулж, Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлэх” гэж заасныг хэрэгжүүлэх хүрээнд хуулийн төслийг боловсруулж Улсын Их Хуралд өргөн мэдүүлж байгаа аж.
Улсын нисэхийн тухай хууль нь 2003 онд анх батлагдаж улсын агаарын хөлгөөр нислэг үйлдэх, улсын нисэхийн аюулгүй ажиллагаа болон аюулгүй байдлыг хангахтай холбогдсон харилцааг зохицуулж ирсэн бөгөөд цаг үеийн шаардлагаар зургаан удаа нэмэлт, өөрчлөлт орсон байна.
Засгийн газрын шийдвэрийн хэрэгжилтийг хангах хүрээнд Батлан хамгаалахын сайдын 2025 оны А/12 дугаар тушаалаар Улсын нисэхийн тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг боловсруулах чиг үүрэг бүхий Ажлын хэсгийг байгуулан, хуулийн төслийн хэрэгцээ, шаардлагыг урьдчилан тандан судлах, үнэлгээний тайланг хийхэд Хууль тогтоомжийн тухай хуулийн 25.1.2-т заасны дагуу тус хуулийн нийт заалтын 50-иас дээш хувьд нэмэлт, өөрчлөлт орох нөхцөл үүссэн тул Ажлын хэсэг хуулийн төслийг шинэчилсэн найруулгын хэлбэрээр боловсруулах нь зүйтэй гэж үзжээ.
Уг хуулийн төслийг боловсруулахдаа сүүлийн жилүүдэд Улсын нисэхийн тухай хуулийн үйлчлэлд хамаарах байгууллагуудад улсын агаарын хөлөг шинээр авч ашиглах үйл ажиллагааны цар хүрээ улам нэмэгдэж байгаатай холбогдуулан улсын агаарын хөлгийг эзэмшигч байгууллагуудын үйл ажиллагааг нэгдсэн бодлого, удирдлагаар хангах, тэдгээрийн чиг үүргийг хуулиар тодорхойлох, улсын нисэхийн багц дүрмээр зохицуулах харилцааг нарийвчлан заах, улсын агаарын хөлгийг бүртгэх, нислэгт тэнцэх чадварын гэрчилгээ олгох, гадаадын иргэн гэрээгээр үүрэг гүйцэтгэх болон улсын нисэхийн аюулгүй байдал, нислэгийн үйл ажиллагааны хяналт, зохицуулалтын талаарх эрх зүйн зохицуулалтыг өөрчлөх, боловсронгуй болгох хэрэгцээ, шаардлагад нийцүүлсэн гэж тайлбарлаж байлаа.
Энэ удаагийн хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөлд дараах зарчмын шинжтэй өөрчлөлтүүдийг оруулсан байна. Тухайлбал:
-Улсын нисэхийн асуудлыг удирдан чиглүүлэх хүрээнд Улсын Их Хурал, Засгийн газрын бүрэн эрх болон Батлан хамгаалах асуудал эрхэлсэн төрийн захиргааны төв байгууллага, цэргийн мэргэжлийн дээд удирдлагын байгууллага, улсын агаарын хөлгийг эзэмшигч байгууллагуудын чиг үүргүүдийг нарийвчлан тодорхойлсон;
-Хуулийн үйлчлэлд хамаарах Зэвсэгт хүчин, Хил хамгаалах ерөнхий газар, Онцгой байдлын ерөнхий газар зэрэг байгууллагууд шинээр агаарын хөлөгтэй болж байгаатай холбогдуулан тэдгээрийг нэгдсэн бодлого, удирдлагаар хангахтай холбогдсон харилцааны асуудлыг;
-Улсын агаарын хөлгийг бүртгэх, нислэгт тэнцэх чадварын гэрчилгээ олгох, гадаадын иргэн гэрээгээр үүрэг гүйцэтгэхтэй холбогдсон эрх зүйн зохицуулалтыг;
-Улсын нисэхийн багц дүрмээр зохицуулах харилцааг нарийвчлан зааж, улсын нисэхийн аюулгүй байдал, нислэгийн үйл ажиллагааны хяналт, зохицуулалтын талаарх харилцааг боловсронгуй болгох зэрэг эрх зүйн зохицуулалтыг нэмж тусгасан нь хүчин төгөлдөр мөрдөж байгаа хуулиас онцлогтой болсон гэж үзэж байна.
Улсын нисэхийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төсөл батлагдсанаар улсын төсөвт нэмэлт зардал шаардахгүй бөгөөд улсын нисэхийн үйл ажиллагаанд оролцогч иргэн, аж ахуйн нэгж, төрийн чиг үүргийг хэрэгжүүлэх байгууллагын хүлээх үүрэг, хариуцлага, хяналт, зохицуулалт тодорхой болж, нислэгийн үйл ажиллагаа эрхлэх эрх зүйн орчин сайжирч, түүнийг дагалдан хуулийг хэрэгжүүлэх бусад эрх зүйн баримт бичгүүд боловсронгуй болох ач холбогдолтой юм хэмээн Улсын Их Хурлын Хэвлэл мэдээлэл, олон нийттэй харилцах газраас мэдээлэв.
Улстөр нийгэм
"Монгол Улсын хүн ам зүйн бодлого, асуудал, шийдэл" хэлэлцүүлэгт урьж байна
Олон хүүхэд төрүүлж өсгөсөн эхийг урамшуулах тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг Улсын Их Хурлын гишүүн Д.Үүрийнтуяа нарын 5 гишүүн 2025 оны 06 дугаар сарын 24-ний өдөр өргөн мэдүүлсэн.
Тус төслийг Байнгын хороо болон чуулганы нэгдсэн хуралдаанаар хэлэлцүүлэгт бэлтгэх, санал, дүгнэлт боловсруулах үүрэг бүхий ажлын хэсгээс “МОНГОЛ УЛСЫН ХҮН АМ ЗҮЙН БОДЛОГО, АСУУДАЛ ШИЙДЭЛ” сэдэвт нээлттэй хэлэлцүүлгийг 2026 оны 04 дүгээр сарын 24-ний өдрийн Баасан гарагийн 14.00 цагт Төрийн ордны “Жанжин Д.Сүхбаатар” танхимд зохион байгуулна.
Хэлэлцүүлэгт оролцохыг хүсвэл энд дарж, эсвэл QR кодыг уншуулан бүртгүүлнэ үү.
Улстөр нийгэм
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Казахстаны нийслэл Астана хотод хүрэлцэн очлоо
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Ерөнхийлөгч Касым-Жомарт Кемелевич Токаевын урилгаар 2026 оны 04 дүгээр сарын 20-23-ны өдөр тус улсад төрийн айлчлал хийхээр хүрэлцэн очлоо.
Ерөнхийлөгчийг Астана хотын Нурсултан Назарбаевын нэрэмжит олон улсын нисэх онгоцны буудалд Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Гадаад хэргийн сайд Е.Кошербаев, Монгол Улсаас тус улсад суугаа Онц бөгөөд Бүрэн эрхт Элчин сайд Г.Батжаргал нарын албаны хүн угтаж авлаа.
Айлчлалын хүрээнд хоёр улсын төрийн тэргүүн ганцаарчилсан уулзалт, албан ёсны хэлэлцээ хийж, хэвлэл мэдээллийн байгууллагын төлөөлөлд мэдээлэл өгнө. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхэд Казахстаны Парламентын дарга, Ерөнхий сайд нар бараалхаж, харилцаа, хамтын ажиллагааны чиглэлээр санал солилцохоор төлөвлөж байна.
Айлчлалын хүрээнд талууд хоёр улсын эрх зүйн үндсийг бэхжүүлэхэд чухал хувь нэмэр оруулах Засгийн газар болон байгууллага хоорондын баримт бичгүүдэд гарын үсэг зурна. Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх төрийн айлчлалынхаа хүрээнд Астана хотноо болох Экологийн асуудлаарх бүс нутгийн дээд түвшний уулзалтад оролцоно.
Казахстан нь 1991 оны 12 дугаар сарын 16-нд тусгаар тогтнолоо зарласан. 20 гаруй сая хүн амтай, нутаг дэвсгэрийн хэмжээгээр дэлхийд 9 дүгээрт ордог, манай улстай адил далайд гарцгүй.
Ерөнхийлөгчийн засаглалтай. Ерөнхийлөгчийн бүрэн эрхийн хугацаа 5 жил байсныг 2022 онд Үндсэн хуулийн өөрчлөлтөөр 7 жил болгосон. Ерөнхийлөгч К.Токаев мөн онд 7 жилээр дахин сонгогдсон.
Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний хэмжээ 300 тэрбум ам.доллар. Нэг хүнд ногдох Дотоодын нийт бүтээгдэхүүн 14,700 ам.доллар.
Эдийн засгийн гол салбар нь байгалийн хий, газрын тос, уул уурхайн бусад олборлолт, машины үйлдвэрлэл, хөнгөн үйлдвэр, хүнс, хөдөө аж ахуй, мал аж ахуй, газар тариалан.
Газрын тосны хэмжээгээр дэлхийд 12, чулуун нүүрс 9, уран, вольфрам 1, хром, фосфор 2, тугалга, молибдены нөөцөөр 4 дүгээр байрт ордог.
Казахстаны гадаад худалдааны нийт эргэлт өнгөрсөн онд 144 тэрбум ам.доллар, үүнээс экспорт 80 тэрбум, импорт 65 тэрбум ам.доллар болсон.
Хар болон өнгөт метал, хүдрийн түүхий эд, түлш, газрын тос, газрын тосны бүтээгдэхүүн экспортолж, машин, тоног төхөөрөмж, тээврийн хэрэгсэл, өргөн хэрэглээний бараа бүтээгдэхүүн импортоор авдаг юм байна.
Манай хоёр улсын худалдааны эргэлт өнгөрсөн онд 58 сая ам.доллар давсан нь 2024 онтой харьцуулахад 7.2 хувиар өссөн гэсэн үг юм.
Манай улс Казахстанд хүнсний бүтээгдэхүүн, адууны мах, ноос, ноолууран бүтээгдэхүүн, хивс, хивсэнцэр, транзит автомашин нийлүүлж, гурилан бүтээгдэхүүн, чихэр, жимс, цагаан будаа, тамхи, коньяк зэргийг авдаг.
Казахстаны 100 хувийн болон хамтарсан хөрөнгө оруулалттай 74 аж ахуйн нэгж манай улсад бүртгэлтэй байна.
2025 онд Казахстанаас 24 мянга гаруй хүн манай улсад, манай мөн тооны иргэн Казахстанд зорчсон. Казахстаны 575 иргэн манай улсад оршин суух эрхтэй бол тус улсад манай 4,000 гаруй иргэн оршин суух эрхтэй юм.
2019 оноос хойш Казахстаны Засгийн газрын тэтгэлгээр жил бүр 25 монгол оюутан суралцдаг болсон.
2024-2025 оны хичээлийн жилд бакалавр, магистрын түвшинд 11 оюутан, 2025-2026 оны хичээлийн жилд 22 оюутан элсэн суралцаж байна.
-
Улстөр нийгэм2021/01/04
ЗГ: Нэгдүгээр сарын 11-ний өдрөөс худалдаа, үйлчилгээг нээнэ
-
Шударга мэдээ2019/06/27
Ерөнхийлөгч зарлиг гаргаж зарим шүүхийн шүүгч, Ерөнхий шүүгчийн бүрэн эрхийг түд...
-
Үзэл бодол2019/06/20
Г.Занданшатар: Шинжлэх ухаан, технологийн дэвшлийг ашиглаж хөгжих боломж өргөн б...
-
Цаг үе2022/05/09
Дархлаажуулалтын цэгийг дүүрэг тус бүрээр танилцуулж байна