Бидэнтэй нэгдэх

Чөлөөт цаг

Гайхалтай байдлаар амьд үлдэгсэд...

Огноо:

,

Оньсого мэт сонин түүх бидний аж төрж буй энэ үед залуу уулчин Р.Евгенийд тохиолдсон байна. Тэрээр хэсэг нөхдийнхөө хамт ууланд явж байгаад хаднаас хөл алдан гүн ангал руу ниссэн аж. Гэтэл түүний цогцос огт олдоогүй байна.

Тэр бүлэгт явсан хүмүүсээс хэдэн хүн жилийн дараа талийгаач андаа дурсахаар золгүй явдал болсон яг тэр газар очжээ. Ангалын ирмэг дээр сууж байсан тэд гэнэт дороос, ангалын ёроолоос ямар нэгэн утаа дэгдэн буйг анзаарсан байна. Тэр даруй тэд "Туслаарай! Туслаарай!" гэж хашгирахыг сонссон аж.

Нэг нөхөр нь болгоомжтой нь аргагүй доош харав. Тэнд, ангалын ёроолд Женя /Евгений/туслаарай хэмээн гараараа даллан зогсож байв. Тэрээр алга болсон өдрөө өмсөж байсан хувцастайгаа байлаа. Анхандаа Евгенийгийн бараа манан бүдэнд умбасан мэт байснаа дараа нь манан арилсан байна.

Женяг тэр дор нь татлага олсоор дээш татан гаргажээ. Тэрээр хэдий хэр цаг хугацаа өнгөрсөн талаар ямар ч төсеөлөлгүй байгаа нь тодорхой болсон байна. Ангал руу унаснаа тэр санаж байв. Тэгээд ухаан санаа нь балартжээ. Ангалын ёроолд ухаан орохдоо ямар ч гэмтэлгүй, энх тунх байсан аж. Өөрөө өндийн хөл дээрээ босож чадсан гэнэ. Найз нөхөд нь дээр байхыг хараад тэднээс тусламж эрэн хашгирчээ. Тэгэхдээ найз нөхөд нь түүнийг унахаас өмнө өмсөж байснаасаа өөр хувцастай байхыг хараад тэр бас гайхсан байна.

Евгений ой санамжаа алдсан юм шиг байв. Энэ бүх хугацаанд хаана байснаа тэр хэлж чадахгүй байлаа. Ямар нэгэн хүмүүс түүнийг хулгайлаад сэтгэцэд нөлөөлөх бодисоор тарьж байжээ хэмээн таамаглаж байв. Гэвч эмнэлгийн үзлэгээр бие махбодоос нь мансууруулах бодистой төстэй юу ч илрүүлээгүй аж. Хожим нь зарим нэг жижиг сажиг зүйл тодорхой болсон байна. Унасныхаа дараа муужирчихсан хэвтэж байхдаа дэлхийд хосгүй нэгэн хотын тухай гайхалтай зүүд зүүдэлснээ (эсвэл энэ нь хий үзэгдэл байв уу?) Женя ярьжээ. Тэр хот нь өтгөн саглагар цэцэрлэгээр хүрээлэгдсэн гайхалтай уран хийцийн маш гоёмсог байшин барилгатай байсан гэнэ. Тэрбээр тэнд харь хэлээр ярьдаг, урт өмсгөлтэй хүмүүстэй уулзсан боловч үг бүрийг нь ойлгож байв. Аажмаар Евгенийгийн ой санамж эргэн ирж байсан бөгөөд шидэт орныг зүүдэндээ биш сэргүүн байхдаа үзсэн хэмээн тэр нотолдог болсон аж.

...Латин Америкийн нэгэн оронд засаг захиргаэаны байшингийн үүдний өрөөнд алан хядагчдын тавьсан тэсрэх бөмбөг дэлбэрэх үед хорь орчим хүн амь үрэгдсэн бaйнa. Амь үрэгдсэн зарим хүнээс үнс чандар төдийхөн л үлдсэн байв. Cap орчмын дараа маш их ядарч туйлдсан шинжтэй залуу эр, эм хоёр орон нутгийн цагдаагийн газарт хандсан байна. Дэлбэрэлтийн үеэр амь үрэгдсэнд тооцогдож байсан гэрлээд удаагүй хос Хуставо, Анита Ла Палья нар эсэн мэнд үлдсэн байжээ! Тэд ажил төрөл хөөцөлдөн захиргааны байран дотор явж байгаад аймшигтай нүргэлэх чимээ сонссон бөгөөд хотоос хэдэн зуун километр зайтай цөл газар ухаан орсон аж... Тэр хоёр нэг эдлэн газарт оччихсон байсан бөгөөд ззэн нь тэднийг хүлээн авч, хооллож ундалсан боловч гэртээ харихад нь туслахаас татгалзаж, аж ахуйдаа янз бүрийн ажил хийхийг шаардсан аж. Эзэн тэдэнтэй ажлын мал шиг л харилцдаг байжээ. Гэвч тэд яаж ийгээд түүний машиныг хулгайлан, оргон зугтаж чадсан байна. Суурин газар анх дайралдмагц тэд машинаа тэнд нь хаяад автобусаар хот орсон аж.

Хамгийн сонирхолтой нь, цагдаа нар Хуставо Ла Пальяг эхнэртэй нь хамт боолчилж байсан хүнийг эрэн сурвалжлахад тухайн мужид тийм овог, нэртэй хүн байхгүй байжээ. Гэхдээ эдлэн газрын эзнийхтэй адилхан овогтой нэг эр олон жилийн өмнө үр удмаа үлдээлгүй нас барсан бөгөөд түүний байшинг хэн нэгэнд зарсныг нэг хүн санасан байна. Зааж өгсөн цөл газар нь ямар ч орон сууц байсангүй. Тийн атал Хуставо, Анита хоёр эдлэн газарт байсан талаараа зүгээр л нэг зохиочих боломжгүй, дэлгэрэнгүй зүйлс ярьж байжээ.

...АНУ-ын Коннектикут муж улсын иргэн Лаура Ф. Кинкайдад ер бусын сонин зүйл тохиолджээ. 1992 оны дөрөвдүгээр сарын 6-ны орой тэр найз нар дээрээ оччихоод буцаж явав. Тэр эмэгтэй машинаа барин эл хуль замаар явж байлаа. Харанхуйд машин нь гэнэт ямар нэгэн саад мөргөжээ. Хүчтэй доргилтонд тэр машинаасаа суга шидэгдсэн байна. Тэр машиныхаа хаалгыг дутуу хаасан байсан уу эсвэл өөрийн эрхгүй хаалганы бариул шүүрч авсан бололтой.

Хамаг бие нь бэртэж гэмтсэн эмэгтэй замын хажууд ухаан орсон байна. Тэр хөдөлж ч чадахгүй, зөвхөн ёолон гиншиж байжээ. Хажууханд нь түүний машин шатаж байв. Хэн нэг нь ирж туслахаас өмнө эн түрүүнд айхавтар өвдөлтөндөө муужран үхэж ч магадгүй гэдгээ Лаура ойлгосон байна.
Харин цаашдаа тайлбарлахын аргагүй зүйл өрнөж эхэлсэн аж. Гэнэт түүний өмнө хоёр тунгалаг дүрс гэрч ирснээ түүнийг харсаар байтал хамгийн ердийн төрхтэй атлаа жаахан хачирхалтай хувцасласан хоёр хүн болон хувирчээ. Үл таних хоёр хүн осолд орсон эмэгтэй рүү дөхөж ирсэн байна. Тэдний нэг нь "Түүнийг байранд нь буцааж тавих хэрэгтэй..." гэж хэлэхийг эмэгтэй тод сонссон боловч энэ нь ямар утгатай болохыг ойлгоогүй аж. Дараа нь Лэурэ хаашаа ч юм цөмрөн унах шиг болсон бөгөөд ухаан орохдоо өөрийнхөө машин дотор байгааг мэджээ. Машин нь огт эвдрэл гэмтэлгүй, бүрэн бүтэн, замын голд зогсож байв. Лаурэ жолооныхоо ард сууж байсан боловч хөдөлгүүр нь унтраастай байлaa. Ерөөсөө осол болоогүй мэт бүх яс нь мөн л бүрэн бүтэн, бие нь хөх няц ч болоогүй байхыг мэдээд эмэгтэй ихэд гайхсан байна.

Машин нь юу ч юм хүчтэй мөргөснийг санаад эмэгтэй машинаасаа бууж, урдах замаа анхааралтай үзэж шалгасан байна. Замын хажууд хугарсан мод хэвтэж байв. Энэ мод зам дээр тээглэж байгаад хэн нэг нь түүнийг хажуу тийш болгосон бололтой. Үүнийг насанд хүрсэн хоёр эрэгтэй хүн л хийж хүчрэхээр байсан аж. Лаурэ хөдөлгүүрээ асааж ямар ч адал явдалгүйгээр гэртээ хүрчээ. Хожим нь Лаура сэтгэцийн онцгой байдал болон ер бусын үзэгдэл судалдаг орон нутгийн төвд хандсан бөгөөд тэнд түүнийг янз бүрийн aргaaр, түүний дотор оюун ухаан, сэтгэц нь хэвийн эсэхийг туршиж, худал ярьж байгаа эсэхийг тогтоох тусгай төхөөрөмжөөр шалгасны дараа үнэн ярьж буйг нь хүлээн зөвшөөрсөн байна.

Ингэхэд эдгээр хүмүуст юу тохиолдсон юм бол? Аюул тохиолдож, үхэл нүүрлэх үед тэд өөр бодит ертөнц рүү шилжсэнээр амь аврагдаад дараа нь ямар нэгэн байдлаар эргэж ирсэн юм болов уу? Гэвч яагаад чухамхүү тэд аврагдсан хийгээд үүний ард ямар хүчин байна вэ гэдэгт л хамгийн гол оньсого оршин байгаа билээ.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Монгол Улсад коронавирус COVID-19 бүртгэгдсэнтэй холбогдуулан Монгол Улсын Засгийн газрын 2020 оны 03 дугаар сарын 10-ны өдрийн хуралдаанаас өгсөн чиглэлийг үндэслэн тус сайтын сэтгэгдэл бичих талбарыг түр хааж байгааг үүгээр мэдэгдэж байна. SHUDARGA.MN сайтын редакц

Чөлөөт цаг

Амар амгалангийн оронд буй аавдаа...

Огноо:

,

Амар амгалангийн оронд аав минь та амар тайван байна уу. Аль эсвэл аль нэг хүү охиндоо алиа хөөрхөн үр нь болоод ирчихсэн байна уу. Бурхан багшийн зурсан зурагт буцаж, таныг бидэндээ ирнэ гэсэн болохоор хэн нэгэндээ шинэ хүн мэндлэхэд битүүхэндээ таныгаа юм бол уу гэж бодоцгоодог.  Ааваа бид таныгаа явснаас хойш улам өнөр өтгөн болж, өрх тусгаарлах нэгэн байхад өвөө эмээ болсон ч байгаа.

Тэр болгондоо таныгаа бид үргэлж үгүйлэн санаж, таныхаа байх ёстой орон зай, үнэт сургаалыг хүсэмжлэх юм. Үнэхээр энэ захиа  аав таньд минь хүрдэг бол таныхаа эзгүйд болсон бүхий л зүйлийг хэдэн өдөр ч хамаагүй бичих юмсан.   Ээж минь сайн, таныг санасандаа  хааяахан харуусал гуниг ганцаардал бүгдийг шингээн, санаа алдахад нь,  хөөрхий ээжийг минь ганцаардуулж юунд аавыг минь авч явав даа гэж бурханд гомдох юм.

Ээждээ үгүйлэгдэх таны орон зайг бид юугаар ч нөхөж чадахгүй.

Аав, ааваа  гэдэг үгийн  араас олон зүйлийг хэлж байсан байх, гэхдээ аавдаа хайртай гэж эрх шар охин хэлсэн билүү. Хайртай  гэж хэлээгүй ч хайртайг чинь мэднээ аав нь гэж та  хэлэх л байх. Хайртай гэдэг үгийг, хайртай  хүндээ хэлж чадаагүй алдсан хүн л, ямархан харамсалтай байдгийг ойлгодог юм байна. Одоо би аавынхаа зургийн өмнө зогсоод нулимс унаган байж хайртай шүү, таныгаа санаж байна гэж мянга дахин хэлдэг ч нэг ч удаа болов аавд минь хүрэхгүй нь харамсалтай.

Таныг минь авч явсан тэр хар өдрийг хүртэл би аавын эрх охин, таны балчир жаахан үр нь байсан. Хүний эхнэр хүүхдийн ээж болсон намайг,  “Миний муу ховдог охин айлд очоод аавындаа байдаг шиг цаг үргэлж галын өрөөгөөр нь эргэлдээд байж чадахгүй өлссөн үү” гээд л хайр, хошигнол хослуулан сахалтай хошуугаараа үнсэхдээ охиндоо хэзээ ч мартахааргүй аавын хайрын үнсэлтийг үлдээсэн.
Цаг нөхцөөж байна гэж хийдэг байсан таны минь сийлбэрүүд үр хүүхдүүд бидний хамгийн үнэтэй бэлэг болон гэрийн хойморт байрлаж байгаа. Аав таныгаа сар шинийн баяраар юу юунаас илүү үгүйлэн санах юм.

Шинийн нэгний өглөө биднийг ороход ээж аав хоёр минь тавагтай идээнийхээ хоёр талаар хаалгаар орж ирэх биднийг өндөлзөн харж, алд цэнхэр хадгаа дэлгэн угтдаг байсан. Аав таныгаа босго алхуут л нэхэн санах минь юутай хэцүү гэж бодно.  Жилээс жилд улам л таны минь төрхтэй адилхан болж байгаа ах нар маань ээжийн баруун талд суун аавыгаа орлон, санах сэтгэлийг минь засах боловч, баярын энэ өдөр ээжийнхээ гаргаж тавьсан таныхаа хөрөгний өмнө зүрхэндээ  хурах шар усаа тогтоож би үл чадна.
Үр хүүхдүүдийнхээ бахархал болсон таныхаа тухай, тантай минь нүүр тулан уулзаж амжаагүй бяцхан үрсдээ байнга дурсан ярьдаг. Хүнд хэцүү амьдралыг туулан байж, аав таны минь эхлүүлсэн амьдрал тасрахгүй үргэлжилсээр, улам өнөр өтгөн болсоор байгаа.

Багш  мэргэжил тань ч нөлөөлсөн үү, хүргэн, бэр, хүү, охин гэж ялгахгүй хайрлах тэр зан чинь хань ижлүүдийн минь хайрыг нь хүртэл татаж чадсан. Ээжийн минь тайван амгалан зан, ануухан төрх бүгд таны минь ханийгаа яаж хайрлаж байсны илрэл юм уу даа. Аав таныхаа нэгэн биеийн тал болсон ээжийгээ эрхэмлэн хайрлахаа тандаа амлаж, тандаа дуулгаж чадаагүй үзүүлж амжаагүй сайн сайхан болгоноо ээждээ барьж баярлуулна.  Булбарай  жаахан үр минь болж охиндоо буцаж ирээрэй ааваа.

Хайрт охиноос чинь амар амгалангийн орон руу хаяглав...

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт цаг

Аварга яст мэлхий 3 метр урт хуягтай байжээ

Огноо:

,

Энэхүү аварга яст мэлхий 5-10 сая жилийн өмнө  Өмнөд Америкийн  цэвэр ус бүхий нуур, намгархаг газар амьдарч байжээ. Судлаачид Ступендемис нь дэлхий дээр амьдарч байсан хамгийн том яст мэлхий гэж үзэж байгаа юм.

Тус яст мэлхий нь 3 метрийн урт хуягтай,  2500 паунд буюу 1 тонн 100 гаруй кг жинтэй байжээ. Венесуэл болон Колумб улсын газар нутгаас аварга яст мэлхийн  шинэ олдворуудыг нээн илрүүлээд байгаа юм. Дээрх яст мэлхийнүүд могой, матар, төрөл бүрийн загас зэрэг усны амьтдаар голдуу  хооллодог байж.

Нэгэн цагт  аварга яст мэлхийнүүдийн амьдарч байсан Өмнөд Америкийн бүс нутаг одоо элсэрхэг, цөл газар болон  хувирсан хэдий ч олон сая жилийн өмнө энэхүү бүс нутаг нь чийглэг, цэнгэг ус, намгаар бүрхэгдсэн газар байжээ. Энэ судалгааны талаарх нийтлэл шинжлэх ухааны Science Advances гэх сэтгүүлд лхагва гарагт хэвлэгдсэн байна.

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт цаг

Сонгуулийн үеэр коронавируст халдвар (COVID-19)-аас сэргийлэх журам

Огноо:

,

Эх сурвалж: Монгол Улсын Сонгуулийн Ерөнхий хороо

Монгол Улсын Засгийн газрын 188 дугаар тогтоолоор “Монгол Улсын Их Хурлын 2020 оны ээлжит сонгууль зохион байгуулах үйл ажиллагааны явцад коронавируст халдвар (COVID-19)-ын цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх журам” батлагдан гарлаа.

Энэхүү журамд нам, эвсэл, нэр дэвшигчийн сонгуулийн сурталчилгааны үед болон сурталчилгааны ухуулах байранд халдвараас сэргийлэх үйл ажиллагаа, нам, эвсэл, нэр дэвшигчийн эрх үүргийг зааж өгснөөс гадна зөөврийн битүүмжилсэн саналын хайрцгаар санал авах, санал авах байранд сонгогчийн санал авах үед халдвараас сэргийлэх үйл ажиллагаанд баримтлах журам, дээрх үйл ажиллагааны явцад сэжигтэй тохиолдол илэрсэн үед авах арга хэмжээ зэргийг тодорхой тусгасан байна.

Засгийн газрын тогтоолоор батлагдсан журмыг зөрчсөн хүн, хуулийн этгээдэд Зөрчлийн тухай хууль болон бусад холбогдох хуульд заасны дагуу хариуцлага хүлээлгэх юм.

Дэлгэрэнгүй унших

Санал болгох