Бидэнтэй нэгдэх

Цаг үе

Б.Отгонсүх: Нийтийн тээвэрт явах хоёр давхар автобус 70 хүний суудалтай, 100 гаруй хүний багтаамжтай

Огноо:

,

Нийслэлийн Засаг даргын орлогч, Зам тээврийн асуудал хариуцсан төслүүдийн удирдагч Б.Отгонсүхтэй цаг үеийн асуудлаар ярилцлаа.

-Өнгө үзэмжгүй, стандартын бус хашаа хайсыг буулгах ажил хэр үр дүнтэй явж байгаа вэ?

- Нийслэлийн Засаг даргаас иргэдийн амьдрах орчны аюулгүй байдлыг хангуулах, стандартын шаардлага хангахгүй, хүний амь нас, эрүүл мэнд, эд хөрөнгөнд хохирол учруулахуйц, хотын өнгө үзэмжид сөргөөр нөлөөлж буй хашаануудад хяналт тавьж, засаж сайжруулах нэг сарын хугацаатай үүргийг орлогч нар, харьяа газрын удирдлагуудад үүрэг болгосон.

Энэ ажлын хүрээнд барилгын түр хашаануудыг стандартын дагуу  сайжруулах, шинэчлэх мөн зөвшөөрөлгүйгээр газар эзэмшсэн хашаалсан аж ахуйн нэгж, байгууллагуудын  судалгаа, тоон мэдээллийг гарган нэн даруй цуцлах, тухайн талбайг нийтийн зориулалтаар ашиглах зохион байгуулалт бүхий ажлын хэсгүүдийг дүүрэг болгонд гаргасан. Нийслэлийн есөн дүүргийн хэмжээнд стандартын шаардлага хангаагүй барилга угсралтын талбайн түр хашаа, хайсын  441 байршил байна гэсэн судалгаа тооцооллыг гаргасан. Үүнээс 252 хашаа, хайсыг шинэчлэх арга хэмжээ авч, эзэн холбогдогч нь тодорхойгүй, хүний эрүүл мэндэд хортой нийт 56 хашааг албадан татан буулгаж зориулалтынх нь дагуу чөлөөлөлт хийсэн.  Нийтийн эзэмшлийн гудамж, зам талбайн орц гарцыг чөлөөлж 72 гаражийг албадан буулгаад байна. Нийслэлийн хэмжээнд ажлын биелэлт 57,2 хувьтай явж байна.

Түүнчлэн Улаанбаатар хотод тав болон түүнээс дээш жил болсон ухсан нүхтэй 49 газар байна. Энэ нь зундаа борооны усаар дүүрч, хог хаягдал овоорч, тухай орчинд сөрөг нөлөөтэй, иргэд унаад осолдох эрсдэл үүсгэдэг. Тиймээс бид өндөр эрсдэлтэй 49 байршилд ухсан нүхийг булуулах ажил хийж байна. Үүнээс одоогийн байдлаар нийт зургаан байршлыг стандартын дагуу болгон засаж сайжруулсан. Хог хаягдал ихтэй, зориулалтаар нь ашиглаагүй нүхнүүдийн газрын эрхийг цуцлан хүүхдийн тоглоомын талбай, ногоон байгууламж, авто зогсоол болгон ашиглах юм.

Таны хувьд нийслэлийн Баянгол дүүргийн нутаг дэвсгэр дэх ажлын хэсгийг ахлан ажиллаж байгаа. Тус дүүргийн хэмжээнд ажлын явц хэр өрнөж байна вэ?

Нийслэлийн Баянгол дүүргийн хэмжээнд газрын зөвшөөрлөө буруу ашигласан, эрсдэлтэй орчин үүсгээд буй 89 байршилд үйл ажиллагаа явуулж байгаа иргэн, ан ахуйн нэгж байгууллагуудын судалгаа эхний ээлжинд гарсан.  Тэдгээрээс 69 нь хашаа, хайсны шаардлага хангаагүй зөрчилтэй байсан. Одоогийн байдлаар үүнээс 45-г нь шинэчлүүлэх арга хэмжээ авсан.  Өөрөөр хэлбэл, Баянгол дүүргийн хэмжээнд стандартын шаардлага хангаагүй хашаа, хайсыг буулгах, шинэчлэх ажлын биелэлт 65 хувийн гүйцэтгэлтэй явж байна.  

Мөн орц, гарц хаасан, яаралтай түргэн тусламж, онцгой байдлын машин нэвтрэх боломжгүй нөхцөл байдал үүссэн 2 гараажийг буулгасан. Түүнчлэн дүүргийн хэмжээнд хог хаягдал овоолж, ухсан  ашиглагдаагүй хашаалсан 7 газар байснаас зургаан газрыг цуцлуулах саналыг ажлын хэсгээс нийслэлийн Газар зохион байгуулалтын алба болон нийслэлийн Мэргэжлийн хяналтын газарт хүргүүлсэн.  Тус байгууллагууд бүгд дүгнэлтээ гаргаад нийслэлийн Засаг даргын захирамжийн дагуу цуцлах арга хэмжээг хэрэгжүүлэн ажиллаж байна.  Цуцалсан газруудыг нийтийн эзэмшлийн зориулалтаар тохижуулж, ашиглах юм.

- Нэг сарын хугацаатай уг эрчимжүүлсэн арга хэмжээг цаашид үргэлжлүүлэх үү?

-Нийслэлийн Засаг даргын зөвлөлийн хурлаар нэг сарын хугацаатай үүрэг даалгавар авч ажилласан. Бид сарын хугацаанд маш эрчимтэй ажилласан боловч барилгын үйл ажиллагаа эрхэлж буй байгууллагуудын тоо их,  тухайн газрын аюулгүй байдалтай  холбоотой асуудлыг шийдвэрлэх шат дамжлага, хугацаа их орох учраас бид нэг сарын хугацаатай тус арга хэмжээг тодорхойгүй хугацаагаар сунгасан.  Иргэдийн аюулгүй орчинг бүрэн хангасны дараагаар дуусгавар болох нь зөв хэмээн үзэж сунгах шийдвэрийг гаргасан.  Энэ хүрээнд бид барилгын орчинг зөвхөн хашаа гэлтгүйгээр үйлчилгээний зориулалтаар газар эзэмшиж буй аж ахуйн нэгж байгуулагуудын өнгө үзэмж, чанар стандартыг сайжруулах, нэгж талбараасаа илүү гарсан тохиолдолд тухайн нэгж талбар нийтийн эзэмшлийн талбайг чөлөөлөх, 2020 онд хийгдэж буй тохижилт бүтээн байгуулалтын ажлуудын стандарт шаардлагыг хангуулах, нэгдсэн үзлэг шалгалтыг хийж, шаардлага хүргүүлэх ажлыг шат дараалалтайгаар зохион байгуулан ажиллаж байна.

Мөн инженерийн байгууллагын цэвэрлэгээ, үйлчилгээ, үерийн далан сувгийн цэвэрлэгээ, лаг шаврыг цэвэрлүүлэх, гудамж талбайд байдаг гэрэлтүүлэг, цахилгаан кабелийн утас ил задгай унжсан зэрэг зөрчлүүдийг цэгцлэх, инженерийн бүрэн бүтэн байдлыг хангуулах, траншений нүхийг битүүлэн таглах ажлыг мөн хийж ажиллаж байна. Нэг сарын хугацаанд ажиллахдаа нийслэлийн хэмжээнд үерийн хамгаалалтын барилга байгууламжийн лагийг цэвэрлэх ажлыг зургаан байршилд 3,370 метр квадратад цэвэрлүүлсэн.  Түүнчлэн хамгаалалтын хайс, хашлага суурилуулах ажлыг 9 байршилд 1865 метрт суурилуулсан.  Зар сурталчилгааны самбаруудын зөрчлийг дүүрэг болгонд илрүүлж зөрчлийг арилгуулах арга хэмжээ авч ажилласнаас 297 зөвшөөрөлгүй, зөрчилтэй, өнгө үзэмжгүй, аюулгүй байдал нь алдагдсан зар сурталчилгааны самбарууд байснаас 206 нь уг ажлын хүрээнд буулган аюулгүй байдлыг нь хангасан байна.

Энэ ондоо багтан 300 автобусаар нийтийн тээвэр парк шинэчлэлт хийнэ гэж байсан. Энэ талаар дэлгэрүүлэхгүй юу?

Улаанбаатар хотын нийтийн тээвэр бол том салбар. Нийслэлийн хэмжээнд нийтийн тээврийн үйлчилгээнд 949 автобус ажлын өдрүүдэд 400 мянган гаруй зорчигчид үйлчилж байна. Коронавирусийн цар тахлын үе болон зуны улирал эхэлсэнтэй  холбоотой зорчигчийн урсгал, хөдөлгөөн өмнөхөөсөө буурсан. Сүүлийн 10 жил энэ салбарт парк шинэчлэл дорвитой хийгдээгүй, хүрэлцээ, үйлчилгээ муу талаар иргэдээс гомдол, санал их ирдэг. Тиймээс нийслэлээс энэ ондоо багтаан 300 автобусаар парк шинэчлэлт хийхээр ажиллаж байна. Үүнээс энэ зургаадугаар сардаа багтаан 10 ширхэг хоёр давхар автобус, 36 энгийн цахилгаан автобус оруулж ирэхээр ажиллаж байна. Мөн энэ зундаа багтан 200 хүүхдийн сургуулийн автобус үйлчилгээнд нэвтрүүлэхээр ажиллаж байна. Өнгөрсөн өвөл бид цахилгаан автобусыг анх удаагаа нийтийн тээврийн үйлчилгээнд туршилтаар явуулж эхэлсэн. Манайх шиг эрс, тэс уур амьсгалтай орнуудад нийтийн тээврийн үйлчилгээнд цахилгаан буюу дотоод энерги хуримтлуулж ажилладаг батериат автобусыг мөн туршиж байна. Туршилтаар элдэв сөрөг нөлөө гараагүй учраас цаашид эко автобусуудыг олон талаас нь харгалзан үзэж сонгож байна. Нөгөөтэйгүүр цахилгаан автобус нь эдийн засагт хэмнэлттэй, байгаль экологид ээлтэй зэрэг олон талын давуу талтай.

Хоёр давхар автобус нийтийн тээврийн үйлчилгээнд удахгүй гарна.  Одоо нийтийн тээврийн үйлчилгээнд явж байгаа энгийн автобусууд нь 70 гаруй хүний багтаамжтай 20 гаруй хүний суудалтай бол хоёр давхар автобус 70 хүний суудалтай 100 гаруй хүний багтаамжтай юм.  Өөрөөр хэлбэл нэг дор олон  зорчигчдод үйлчлэх боломжийг бүрдүүлж байгаа юм.

-Хоёр давхар автобус болон хүүхдийн автобусны хувьд хэдэн төгрөгийн төсвөөр орж ирж байгаа вэ?

-Энэ жил коронавирусийн халдвар тархсанаас үүдэн хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын ажлууд хүндрэлтэй байгаа. Гэвч бид дотоод нөөц бололцоогоо дайчлан хэрэгжүүлэх төсөл, арга хэмжээнүүдээ зогсоолгүй цаг хугацаандаа хийгээд явж байна. Улсын эдийн засаг хүнд байгаа энэ үед дээрх бүтээн байгуулалтын ажил нь улсын болон нийслэлийн төсвөөр яагаад ч хийх бололцоо байхгүй. Иймд бид хөрөнгө оруулалтаа төр хувийн хэвшлийн түншлэлийн хүрээнд хийж байна. Хоёр давхар болон бусад цахилгаан автобусуудаа БНХАУ-ын хөгжлийн банкны хөнгөлөлттэй зээлээр авч байгаа. Тодруулбал, урьдчилгаа 20 хувийг нийслэлийн төсвөөр, 80 хувийг нь МУХБ-ны DBM Leasing болон БНХАУ-ын хөгжлийн банкны зээлийн эх үүсвэрээр авч байна. Цахилгаан автобусны нэг бүрийг 200 мянган ам.доллараар, сургуулийн автобусыг 130 мянган ам.доллаар худалдан авч байна.

-Замын зохион байгуулалт, гүүр болоод агаарт байдаг цахилгааны утас зэргээс хамаараад хоёр давхар автобус явахад хэр тохиромжтой гэж үзэж байгаа вэ?

-Хөрөнгө оруулалт, бүтээн байгуулалтын ажил дээр бид хоёр үндсэн зарчим баримтлан ажиллаж байгаа. Нэгдүгээрт сургуулийн автобус нь олон улсын чанар стандартад нийцсэн аюулгүй байдлыг хангасан байх. Хоёрдугаарт цаг уурын эрс дэс уур амьсгалтай газарт зохицсон техникийн нөхцөлийг хангасан байх ёстой гэсэн гол зарчим дээр тулгуурлан ажиллаж байна. Хоёр давхар автобусны тухайд бид бүх тооцоо судалгааг гаргасан. Боломжтой замын чиглэлүүдээр явна. Чиглэлийг тухайн үед танилцуулна. Эхний ээлжинд 10 хоёр давхар автобус туршилтаар явна. Хоёр давхар автобусны хувьд 4.2 метр өндөртэй, дотор нь нийт 70 хүн зорчих боломжтой. Хоёр давхар автобус 4.2 метр өндөртэй гэдэг нь одоо үйлчилгээнд явж байгаа автобуснуудаас 1.14 метрээр л өндөр гэсэн үг. Улаанбаатар хотын төв замаар байрладаг троллейбусны шугам нь 5.6 метрээс дээш өндөрт байдаг учир хоёр давхар автобусыг троллейбус газруудаар ч үйлчилгээнд явуулах бүрэн боломжтой.

Туршилтын хугацаанд гэмтэл саатал гарахгүй байвал цаашдаа үйлчилгээнд явуулна. Иргэдэд үйлчлэх төлбөр, мөнгөний хувьд өөрчлөлт орохгүй 500 төгрөгөөр зорчино.

Сургуулийн автобус маш үр дүнтэй ажил болсонтой иргэд санал нийлэх байх. Ирэх хичээлийн жилд 200 сургуулийн автобус үйлчилнэ гэсэн үг үү?

Улаанбаатар хотод төрийн өмчийн сургуулиудад 292 мянга гаруй хүүхэд сурдаг. Эдгээр сурагчдын талаас илүү хувь буюу 100 мянга гаруй хүүхдийг эцэг эхчүүд нь сургуульд хүргэж өгч, авдаг гэсэн судалгаа гарсан. Тиймээс сурагчдын аюулгүй байдал, эцэг эхчүүдийн цагийг хэмнэх, ажлаа хийх боломжоор нь хангах, үүнээс үүдсэн авто замын түгжрэлийг бууруулахаар  “School bus буюу сургуулийн автобус” төслийг хэрэгжүүлж эхэлсэн. 2019 оны аравдугаар сараас арван хоёрдугаар сарын хооронд нийт 40 автобусаар 29 сургуулийн 33 чиглэлд 115 мянган хүүхэд зорчсон байдаг. Туршилтаар явуулахад үр дүнгээ өгсөн учраас 2020 оны хичээлийн шинэ жилээс эхлэн 292 мянган хүүхдэд зориулан 200 сургуулийн шинэ автобусаар үйлчлэхээр төлөвлөөд байна. Энэ нь авто замын ачааллыг тодорхой хэмжээгээр бууруулаад зогсохгүй хүүхдийн аюулгүй байдал, эцэг эхчүүдийн ажилд ихээхэн тус нэмэр болно хэмээн үзэж байна. Бид ч мөн хүүхдийн зам тээврийн ослыг 0 болгох ёстой хэмээн ажлаа уялдуулж ажиллахыг зорьж байна.

-Түгжрэлийг бууруулах зорилгоор агаарын дүүжин зам барина гэж байгаа. Дүүжин зам барих ажил хэзээнээс эхлэх вэ?

- Бидний барьж буй бодлого бол нийтийн тээврийн олон хувилбарт системийг нэвтрүүлэх. Ганцхан автобус, троллейбус биш агаарын дүүжин зам, такси үйлчилгээ, дугуйн зам зэрэг бүх төрлийн тээврийн үйлчилгээг сайжруулах шаардлагатай. Нийтийн тээвэрт богино, дунд хугацааны хөтөлбөрүүдийг хэрэгжүүлэхээр ажиллаж байна. Улаанбаатар хотод агаарын дүүжин гүүрийг барих боломжтой нь судалгаагаар тогтоогдсон. Ажлыг удахгүй эхлүүлэхээр ажиллаж байна. Зорилтот төсөл, хөтөлбөрүүд хэрэгжсэнээр 2025 он гэхэд Улаанбаатар хотын замын түгжрэл 50 гаруй хувиар буурна гэж үзэж байгаа.

-Такси үйлчилгээг шинэчилнэ гэж байгаа. Такси үйлчилгээг шинэчилснээр үнэд өөрчлөлт орох уу?

-Нийтийн тээврийн нэг гол тулгуур нь такси үйлчилгээ. Нийслэл хотод одоогоор 598 бүртгэлтэй такси байна. Олон улсад мөрдөгддөг нэг хүнд ногдох такси үйлчилгээ нь Улаанбаатар хоттой харьцуулахад 3000-4000 такси үйлчилгээнд явах шаардлагатай байгаа юм. Бүртгэлгүй такси их, зорчигчийн аюулгүй байдал, чанар өнгө үзэмж гэх зэрэг маш олон алдаа дутагдлууд гарч байгаа. Тэгэхээр үүнийг 2020 ондоо багтаан шийдвэрлэж 1000 орчим такси шинээр оруулж ирж парк шинэчлэлтийн ажлыг хийнэ.

Нийтийн тээврийн ариутгал, цэвэрлэгээ өмнө нь байгаагүйгээр сайжирсантай иргэд маргахгүй биз. Автобус цэвэрхэн болоод зогсохгүй автобусны буудлуудыг хүртэл угаах ажил иргэдэд их хүрсэн. Цаашид энэ ажил тогтмол хийгдэх үү?

Нийтийн тээврийн үйлчилгээ, соёлтой холбоотой гомдлууд олон жил гарсаар ирсэн. Тиймээс парк шинэчлэлт хийхийг хүлээлгүйгээр ядаж цэвэрлэгээ, үйлчилгээгээ сайжруулья, зорчигчид эрсдэлгүй орчинд зорчоосой хэмээн зорьж их цэвэрлэгээ, ариутгалын ажлыг эрчимжүүлсэн. Нийслэлээс тусгай ажлын хэсэг томилогдон гарч нийтийн тээвэрт зорчиж буй 946 автобус, троллебусыг хуваарийн дагуу их цэвэрлэгээ хийлгэж, мэргэжлийн байгууллагаар ариутгал халдваргүйжүүлэлтийг тогтмол хийлгэж байна. 

Түүнчлэн Коронавирусийн цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр бүх автобусанд гар ариутгагч тогтмол байршиж, жолооч нар амны хаалтыг тогтмол зүүж үйлчилж байна. Нийслэлээс зөрчил дутагдлыг цаг алдалгүй шийдвэрлэж, нийтийн тээврийн 21 улсын байцаагч хуваарийн дагуу хяналт тавин ажиллаж байна. Их цэвэрлэгээг тогтмолжуулах үүднээс “цэвэрлэгээний үзүүлэх сургалт”-ыг нийт тээврийн үйлчилгээ эрхлэгч байгууллагуудад хийж, тогтсон стандартыг мөрдүүлэхийг зорьж байна. Одоо бол цэвэрлэгээ, ариутгал дээр нийтийн тээврийн аж ахуйн нэгжүүд ч гэсэн идэвх санаачилгаатай, хамтран ажилладаг болсон.  Нийслэлчүүдээ өдөр бүр цэвэрхэн автобусаар зорчоосой хэмээн зорьж, тогтмолжуулахын төлөө ажлын хэсэг ажиллаж байна.

НЗДТГ, Нийслэлийн Захирагчийн ажлын албанаас автобусны буудлуудыг ариутган цэвэрлэх ажлыг явууллаа. Энэ хүрээнд нийслэлээс нийтийн эзэмшлийн гудамж талбайд байрладаг автобусны буудлын сандал, хогийн сав, ТҮЦ-үүдийн өнцөг булан бүрийг ариутгал, халдваргүйжүүлэх тусгай цэвэрлэгээний бодис, шүршигч төхөөрөмжөөр  угааж цэвэрлэх ажлууд гурван мэргэжлийн аж ахуйн нэгжтэй хамтран хуваарийн дагуу явууллаа. Үр дүнгээ өгсөн ажил болсон. Цаашид тодорхой төсөв тавиад тогтмолжуулах төлөвлөгөөтэй байна.

-Нийслэлд хийгдэж буй автозамын бүтээн байгуулалт болон зам, засварын ажлуудын талаар дэлгэрэнгүй мэдээлэл өгөхгүй юу?

- Улаанбаатар хотод нийтдээ 52.8 км авто зам шинээр хийгдэхээр төлөвлөсөн. Мөн уулзваруудыг өргөтгөн шинэчилэх 17.8 км авто замын ажил хийгдэнэ. Түүнчлэн гэр хороолол тэлсэн учраас нийтийн тээврийн зогсоолыг нэн шаардлагатай 9 байршилд хийнэ. Энэ жил Улаанбаатар хотод 50.2 км дугуйн зам хийгдэхээр төлөвлөсөн. Энэ хүрээнд төвийн найман байршилд дугуйн замыг төлөвлөж ерөнхий төлөвлөгөөний загварыг гаргасан. Түүнчлэн Налайхаас Яармагийн гүүр хүртэл  16 км дугуйн зам төлөвлөсөн.  Тус дугуйн замыг тавьснаар дугуйн спортоор хичээллэх иргэдийн бэлтгэл болон иргэдийн амралтыг зөв боловсон өнгөрүүлэх шинэ орчинг бүрдүүлж буйгаараа онцлогтой. Дугуйн замыг хийхдээ хөдөлгөөний аюулгүй байдлыг хангахын тулд зорчих хэсэг нь дугуй замаасаа тусгаарлах төмөр бетонон хаалтыг хийж өгч байна.

Мөн 2020 онд нийслэлийн авто замын хөгжлийн газарт ТАВАН эх үүсвэрээр төсөл арга хэмжээ хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд үүнээс хоёр улсын Засгийн газрын урт хугацааны хөнгөлөлттэй зээлийн хүрээнд Баянзүрхийн гүүр, Олимпийн гүүрэн гарц, Сонсголын гүүр, Яармагийн гүүр гэсэн бүтээн байгуулалтын томоохон ажил дуусах шатандаа орж байна. Улсын төсөв, нийслэлийн төсөв, замын сангийн хөрөнгөөр энэ онд 114 төсөл арга хэмжээг хэрэгжүүлсэн.  Энэ жилийн төсөл нь гэр хорооллын бүсүүд рүү чиглэсэн авто замуудыг тавих юм. Өөрөөр хэлбэл Улаанбаатар хотын төвийн авто замын сүлжээ хангалттай бий болсон учраас гэр хороолол руу түлхүү авто зам, бүтээн байгуулалтыг хийхийг зорьж байна.

Гэр хорооллын замуудад явган зам, гэрэлтүүлэг, ус зайлуулах төвийн шугамтай хэсгүүдийг  цогцоор нь сэргээн засварлах, мөн зөвшөөрлөө хэтрүүлэн хашаа барьсан иргэн ААНБ-ын орц гарцыг хаасан хашааг буулган, холбоос замуудыг хийхээр төлөвлөсөн. Холбоос замын ач холбогдол нь тухайн замын түгжрэл буурах, тухайн орон сууц, гэр хорооллуудын шуурхай авто машинууд болох яаралтай түргэн тусламжийн машин, галын машинууд орж гарахад чөлөөтэй зорчих боломж бүрдэж байгаа юм.

Эх сурвалж: Ulaanbaatar.mn

Дэлгэрэнгүй унших
АНХААРУУЛГА: УИХ-ын 2024 оны ээлжит сонгуулийн хуулийн холбогдох заалтын хүрээнд тус сайтын сэтгэгдэл хэсгийг түр хугацаанд хаасан болно.

Цаг үе

Найман жил тасраагүй зуурмаг “ХӨӨРХӨН” брэнд

Огноо:

,

Монголын хүнс үйлдвэрлэлийн салбарт хагас бэлэн боловсруулсан бүтээгдэхүүн маш том байр суурь эзэлдэг болоод буй. Нийгмийн шилжилтийн үеэс хойш импортын бараа, бэлэн бүтээгдэхүүн зах зээлд давамгайлж байсан бол сүүлийн жилүүдэд үндэсний үйлдвэрлэгчдийн хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн олонд танигдаж, зах зээлд байр сууриа олж, тодорхой хувийг эзэлдэг болжээ. 

Энэ салбарт социалист нийгмийн үед тавьсан суурин дээр өндийж боссон үндэсний үйлдвэрлэгч компаниудаас гадна хувийн жижиг цех, жижиг дунд үйлдвэрүүд амжилттай ажилласаар байна. Тэд өдөр бүр шахам зах зээлд шинэ, сонин содон бүтээгдэхүүн санал болгож хэрэглэгчдийн цаг зав, мөнгө санхүүг хэмнэх бүхий л талын боломжийг нээж өгсөөр байна. 

Техник технологийн дэвшил хөгжлөө дагаад хүмүүсийн амьдралын хэмнэл түргэсэж, цаг зав шаардсан уламжлалт хоол хүнс бэлтгэх арга ажиллагаа эзэгтэйн гал тогооноос шахагдсаар л байна. Саяхан нэг судалгаа уншихад 1960-аад оны үед айлын эзэгтэй гал тогоондоо дор хаяхад дөрвөн цаг зарцуулдаг байсан бол одоо 45 минутаас ихгүй болсон гэжээ. Эзэгтэй нарт гарч байгаа үлдсэн гурван цаг 15 минутыг тэд өөрийн хөгжиж, дэвших боловсролд зарцуулдаг болсон байна. Хөгжил гэж үүнийг л хэлнэ. Хагас боловсруулсан бүтээгдэхүүн бидний хувьд өөрийн үндэсний онцлогоо шингээсэн зарим арга ажиллагааг хэмнэж өгч байдаг. Хагас бэлэн болсон бууз, хуушуур, банш гэх мэт үндэсний хоол хүнсийг хэрэглэгчдийн гар дээр тавьж байдаг.

 

Саяхан хагас бэлэн бүтээгдэхүүний салбарт өөрийн хүч хөдөлмөр, уйгагүй хичээл зүтгэлээр орж ирээд салбарын тэргүүлэгч компаниудын нэг болоод байгаа “Soso foods” компанийн хамт олон бас нэгэн цоо шинэ төрлийн бэлэн бүтээгдэхүүнээ зах зээлд гаргажээ. Ард иргэдийн дунд “Наадмын хуушуур” нэрээр танил болсон дугуй хуушуурыг хагас боловсруулан савлаж хэрэглэгчдийн гар дээр тавьсан нь үнэхээр содон сонин шийдэлтэй байлаа. “Монголын үнэн” сонин зах зээлд гарч буй бүхий л шинэ сонин, содон бараа бүтээгдэхүүнийг хэрэглэгчдэд таниулах, үйлдвэрлэгч, шинийг санаачлагчдыг алдаршуулах зорилгоор тэдний ажил үйлсийг “Бүтээлч Монгол” хөмсгийн дор бүтэн нүүрээр сурталчлан танилцуулдаг. Энэ удаа бид “Soso foods” компанийн хамт олон, тэдний шинээр танилцуулж буй “Хөөрхөн” гэх дугуй, шардаг хуушуурын үйлдвэрлэлтэй танилцахаар очсон юм.

 

Хэзээний таньдаг үйлдвэрийн шилэн хаалгыг татан ороход “Soso foods” компанийн хамт олны таатай уур амьсгал намайг бүчин авлаа. Ажил ч нэг буцалж байна аа. “Шинэ бүтээгдэхүүн гаргаад бид чинь 24 цагаар, хоёр ээлжээр тасралтгүй л ажиллаж байна даа” гэж ярих бүсгүй энэ үйлдвэрийн эзэн С.Соёлмаа. 

Урдны танилуудын ёсоор элгэмсэн гар бариад, ажил оволзох үйлдвэрийн хэмнэлд автан бахархахдаа “Чи мөн ч галтай бүсгүй юм даа. Ахиад нэг шинэ бүтээгдэхүүн гаргалаа гэдгийг чинь сонсоод ирлээ” гэвэл урдаас инээмсэглэн “Харин ч тайван болчихоод сууж байна. 

Үйлдвэрийнхээ байрыг өргөтгөөд, ажил жигдрээд ирэхээр юундаа адгах вэ” хэмээн хариу барьж байна. Одоогоос яг хоёр жилийн өмнө “Soso foods” компанийн “Хөөрхөн мантуу” брэндтэй танилцахаар ирж байсан юм. Үйлдвэрийн ажилчдын зарим нь намайг таньж буй бололтой толгой дохин инээмсэглэнэ. Бараа нийлүүлэлт, үйлдвэрлэлийн тасралтгүй байдлыг ханган хэрэглэгчдийн эрэлтэд нийцсэн компанийн уламжлалт бүтээгдэхүүн тэдний гараас гарт, дамжлагаас дамжлага руу зогсолтгүй хөврөх аж. Үйлдвэрийн технологи, жор нарийн нууцлалтай тул нарийвчлан өгүүлэх боломжгүй. Хүнс үйлдвэрлэл гэдэг ийм л нарийн.

 

 Америкийн алдарт Кока коланы жор гэхэд л 120 гаруй жилийн түүхтэй музейн байгууламжийн нууц хонгилд нууц жор хадгалагчид байрладаг бөгөөд тус нууцыг ердөө хоёрхон хүн л мэдэж байдаг. Кока коланы 100 гаруй жилийн түүхэнд жор бүтээгч ердөө л хоёрхон хүн нууц жорыг бүтээсэн байдаг гэхээр итгэмгүй юм шүү. Энэ бол үнэн баримт.“Soso foods” компанийн “Хөөрхөн мантуу” брэндийн жор гэхэд л найман жилийн турш тасраагүй өөрөөсөө исэгч зуурмаг байдаг. Энэ жороор бүтээсэн “Хөөрхөн” брэнд Монгол Улсын нийслэл, 14 аймагт 2500 гаруй цэгт борлуулагдаж байна гээд бод доо.

 Наян жил, зуун дамжин өвлөгдөж яагаад болохгүй гэж. Жор гэснээс “Хөөрхөн” дугуй, шардаг хуушуур мэндэлсэн түүх Томас Эдисоны улайсдаг гэрэл зохион бүтээсэнтэй төстэй. “Хөөрхөн” брэнд ганцхан мантуугаар зогсдоггүй л дээ. Бууз, банш, хэрчсэн гурил гээд төрөл, төрлөөрөө салаад явчихна. “Хөөрхөн” брэндийн хэрэглэгчид бүтээгдэхүүн авахаар ирэхдээ “Танайх хуушуур хийх хэрэгтэй. Цэвэр, сайн чанарын мах, ямар ч нэмэлт амтлагч, нөөшлөгч ороогүй хуушуур идмээр байна. Банш бууз бол танайхаас авдаг болохоор санаа зовдоггүй” гэдэг санал тавьснаар худалдаанд тэр бүр гардаггүй “Наадмын” дугуй хуушуур хийх оролдлого хийж эхэлжээ. “Гадуур байгаа хөлдүү хуушуурууд тосонд шарах болоход хэрэглэгчдийг түлж гэмтээх эрсдэлтэй байдаг. 

 

Миний хийсэн оролдлогууд ч мөн ийм үр дүнд хүргээд байв. Маш олон оролдлого хийж шантрахгүй олон янзаар туршиж үзсээр л байлаа. Хүүхдүүд маань дэлгүүрээс нэг бол хөлдүү хуушуур авч өөрсдийгөө гэмтээчих гээд байдаг. Эсвэл удсан тосонд хайрсан бэлэн хуушуур авч идэж, гэдэс ходоодоо өвтгөх гээд болохгүй. Хэрэглэгчдийн хүсэл, миний хүүхдээ хамгаалах эрмэлзэл хоёр надад шантарч болохгүй гэдэг даалгавар өгсөн гэхэд болно” хэмээн хүүрнээд гал тогоо руу хүн явуулж “Хөөрхөн” хуушуур авчруулж идэж үзэх санал тавив. Саналаас яахан татгалзах билээ. Наадмын уур амьсгал ч орчихсон, дугуй хуушуурын эрэлт өдөр өдрөөр нэмэгдсээр хотын аль ч хэсэгт ширхэг нь 2500 болсон шүү дээ. С.Соёлмаагийн бизнес эрхлэгчдээс ялгарах нэг зан чанар нь надад маш их таалагддаг юм. Тэр хэзээ ч ашгийг эрхэмлэж, орлого хөөцөлддөггүй. Хамгийн эхэнд чанар гэдэг зарчимтай. Ердөө 10-аадхан хоногийн өмнө сүүлийн туршилтаа хийж дууссан бүтээгдэхүүнээ эхлээд эргэн тойрныхоо хүмүүст амсуулж тэрүүхэндээ тестлээд амжиж. Амсаж үзсэн болгон нь анхны хэрэглэгч болохоор шийдэж захиалгаа өгчээ. 

 

С.Соёлмаа бид хоёрыг ярилцаж суух хооронд ширээн дээр “Soso foods” компанийн “Хөөрхөн” брэндийн бүтээгдэхүүнүүд өрөгдөж эхлэв. Миний хараагүй хоёр ч бүтээгдэхүүн байна. Тун удахгүй миний зоог болох “Хөөрхөн” хуушуураас гадна “Тортилла” гэх мексик гамбир хийсэн байна. Үүнийг хийсэн түүх ч бас дээрээс улбаатай гэнэ. “Хөөрхөн” хуушуурын сав баглаа боодлыг харахад л итгэл төрөхүйц байхаар бодож шийджээ. Зузаан тугалган цаасаар хийсэн бөөрөнхий саванд зургаан ширхгээр савлаж лацадсан нь нэг бүрийнх нь үнэ зах зээлийн ханшаас хамаагүй доогуур байх аж.

 Брэндийн шаардлага хангах хамгийн эхний алхам, том сүлжээ дэлгүүрийн хяналт, шаардлагад нийцсэн байх юм билээ. Монголдоо л томд орох сүлжээ дэлгүүрүүд рүү санал тавьчихаад хариу хүлээж байгаа гэнэ. 

Савласан хуушуурыг сонирхлоо барьж дийлэлгүй задалж үзмээр байгаагаа хэлж онгойлгуулав. Тугалган цаасаар хийсэн таг нь лац сайтай ч нэг их хүч оролгүй онгойх юм байна. Дотроо ширхэг болгоныг хүнсний халуунд тэсвэртэй цаасаар тусгаарлажээ. Энэ цаастай нь шарсан ч болно гэнэ. Цаастай нь шарна гэхээр жаахан гайхасхийн харвал С.Соёлмаа намайг ойлгов бололтой” Манай хуушуурыг уламжлалт аргаар шарахгүй. Хайруулын тавгаа халаагаад маш бага тос хийгээд яг л өндөг шиг хоёр талаас нь шарах юм. Тос үсрэхгүй. Нэг тосондоо олон удаа хайрахгүй гэх мэт олон талын ашигтай. Анхны хэрэглэгчид миний олж хараагүй сайн талуудыг нь олж хараад эхэлсэн байна билээ. Саяхан нэг хэрэглэгч бөөндөж авчихаад наадмаар ирсэн хүмүүст шарж өгөөд сууж байя, амар юм гэж байна. Нээрэн санадаг санаа. Яг наадам болохоор хуушуур олдохоо больдог талтай шүү” хэмээн өгүүлж байна. Түүний ийн ярихыг сонсоод “Наадмаар хуушуурын үнэ дийлдэхээ больдог нь ч үнэн шүү” хэмээн би дотроо тал өгөн бодож суув.

 

 С.Соёлмаа хүүхэд байхдаа “Цагаан” гамбир хийж иддэг байсан тухайгаа хүүрнэж байна. Бидний тэр үед хийж иддэг байсан цагаан гамбир “Тортилла” гэдэг мексик гамбир байсан юм билээ. Гадуур зарагдаж байгаа “Тортилла”амархан хугардаг болохоор яг зориулалтаар нь шанз бэлтгээд хавчуулж идэх болоход үүргээ гүйцэтгэхгүй байна. Яаж энэ гурилыг хугарахгүй болгох вэ гэж нэлээд оролдсоны эцэст хэдэн удаа ч базсан хугарахгүй “Тортилла”-тай болсон гээд базаж үзүүлэв. 

Нээрэн эргээд л тэнийж байгаа харагдана. Үнэхээр шантрахгүй хүн юм аа. С.Соёлмаа захиралтай “Soso foods” компанийн хамт олон ийм сонин, содон бүтээгдэхүүнтэй, амжилт бүтээлээр дүүрэн сууж байна.

Зурагчинд бүх л зүйл сонин байгаа бололтой зогсолтгүй зураг дарсаар ядарсан бололтой ирж явна, харьцгаая даа. Хуучны танил шиг болсон шилэн хаалгыг гаднаас нь зөөлхөн хаагаад гарав. Үйлдвэрийн чимээ хаалганы цаана үлдэж өмнөөс бороо үнэртсэн зөөлөн салхи сэвэлзэн тосвой.

Трамп Төмрөө

Эх сурвалж: Монголын үнэн сонин №025/24604/

Дэлгэрэнгүй унших

Цаг үе

Хэрлэн голын үер наадмын өдрүүдэд үерийн түвшинг 10 см орчим давах магадлалтай байна

Огноо:

,

Долоодугаар сарын 4-ний өдрийн байдлаар Хэнтийн нурууны баруун хажуугийн Туул /Алтанбулаг/, Алтай нуруунаас эхтэй Ховд, Буянт, Булган, Увс нуурын савын Хархираа зэрэг голуудын усны түвшин өмнөх өдрийнхөөс 5-40 см нэмэгдсэн байна.

Өнөөдрийн байдлаар Туул /Улаанбаатар/, Хараа /Дархан/, Хэрлэн /Мөнгөнморьт-Өндөрхаан/, Балж, Онон, Улз зэрэг голууд үерийн түвшинг 5-45 см, Туул гол Лүн сум орчимд үерийн аюултай түвшинг 60 см давсан байдалтай байна.

Хэрлэн голын дагуу үргэлжилж буй үер Наадмын өдрүүдэд буюу 7 дугаар сарын 10, 11-ний үед Чойбалсан хот хүрч, үерийн түвшинг 10 см орчим давах магадлалтай байна.

Иймд Хэрлэн голын дагуу, ялангуяа голын адгаар суурьшиж буй малчид, ард иргэдийг үер усны аюулаас сэрэмжтэй байж, голын татмаас холдож нүүхийг анхааруулж байна.

Мөн Алтай нуруунаас эх авсан Буянт, Булган, Увс нуурын савын Хархираа гол үерийн түвшинг 15-30 см, Ховд гол Мянгад сум орчимд үерийн аюултай түвшинг 15 см даван үерлэж байна.

Ойрын өдрүүдэд Алтай, Хангай, Хэнтийн уулархаг нутгаар түр зуурын бороо орох тул сав, гулдрил дүүрэн, үерийн байдалтай буй голуудын усны түвшин тухайн хугацаанд орсон хур борооны эрчимшил хэмжээнээс шалтгаалан богино хугацаанд огцом нэмэгдэх нөхцөл бүрдэх учир голуудын сав дагуух хот, суурин газрын ард иргэд, зусаж, суурьшиж буй малчид, аялж амарч яваа ард иргэдийг үерийн аюулаас сэрэмжтэй байхыг онцгойлон анхааруулж байна.

Дэлгэрэнгүй унших

Цаг үе

Нийтийн тээврийн цахим төлбөрийн системийг нийслэлд шилжүүлэн авах асуудлыг “Тmoney” компанитай хэлэлцэнэ

Огноо:

,

Нийслэлийн Засаг дарга болон “Дата карт консерциум”-ын хооронд 2014 онд байгуулсан “Улаанбаатар хотын нийтийн тээврийн үйлчилгээний удирдлага, мэдээллийн болон цахим төлбөрийн систем нэвтрүүлэх төслийг хэрэгжүүлэх гэрээ”-ний хэрэгжилтийг дүгнэх, дата мэдээлэл болон цахим төлбөрийн системийг нийслэлийн мэдэлд шилжүүлэн авах ажил үргэлжилж байна.

Энэ хүрээнд “Улаанбаатар смарт карт” ХХК-ийн эрх бүхий төлөөлөгчидтэй хэлэлцээр хийх үүрэг бүхий Ажлын хэсгийг байгуулсан.

Ажлын хэсгийн бүрэлдэхүүн “Улаанбаатар смарт карт” ХХК-ийн Ерөнхий захирал Шин Дун Ү болон холбогдох төлөөллүүдтэй хэлэлцээрийн асуудлаар удаа дараа уулзаад байна. 

Өнөөдөр мөн хотын дарга Х.Нямбаатар болон тус ажлын хэсгийг ахалж буй Засаг даргын Эдийн засгийн хөгжил, дэд бүтцийн асуудал хариуцсан нэгдүгээр орлогч Н.Мандуул нар “Улаанбаатар смарт карт” ХХК-ийн ерөнхий захирал Шин Дун Ү тэргүүтэй төлөөлөлтэй уулзав. Уулзалтаар хэлэлцээрийн явцыг эрчимжүүлэх талаар талууд санал солилцсон юм.

Мөн нийтийн тээврийн цахим төлбөрийн системийг нийслэлд шилжүүлэн авах асуудлыг “Тmoney” компанитай хэлэлцэхээр болов.

Дэлгэрэнгүй унших

Санал болгох