Бидэнтэй нэгдэх

Чөлөөт цаг

Шинэ цай /Өгүүллэг/

Огноо:

,

Жин үдийн нар зулай нэвт төөнөж, сүүмэн хөх зэрэглээ талын энгээр суунаг татан мяралзсан зуны дунд сарын балжиннямтай билэгт сайн өдөр Молом, Цэнгэл хоёр ачааны тэрэгний бөгчим халуун бүхээгт савчуулан Хавчуугийн амыг өгсөж явлаа. Ёс болгож өмссөн малгай бүү хэл зүс дагаж ургасан үсэндээ хүртэл түүртэм их халуунаас шантарсан уу, эсвэл хэзээ мөдгүй тулаад ирсэн уулзалтаас халширсан уу, бүү мэд, Молом нэг л бэргэсэн янзтай:

-Шууд л давхиад буухаар яадаг юм бол доо хө хэмээгээд эмгэн рүүгээ царайчлан харвал нөгөөх нь:
-Одоо эргэж буцах газаргүй болсон байх аа гээд буруу харав.

Молом, Цэнгэл хоёр адтай ааштай, амтай хэлтэй гэж жигтэйхэн, зүс царайгаар гурван сумандаа гайхагдсан сайхан охинтой байсан цаг саяхан мэт ч талийгаачаа бурхны орон руу илгээгээд долоон зуны нүүрийг үзжээ.

“Инээхээс өөр өвчингүй, тольдохоос өөр ажилгүй хэцүүхэн хүн шүү” гэж ээждээ загнуулдаг байсан охин нь нутгийнхаа Санж өвгөний хүү Дэмбээтэй толгой холбож, ганц сайхан хүүтэй ч болж, эмгэн өвгөн хоёрын сэтгэлд чухам нэг нар мандуулж билээ. Гэвч охин нь сөнгө бяцхан хүүгээ гуравхан настай байхад нь ходоодны хорт хавдартай болж, хот хүрээ газарт туяа эмчилгээ хийлгэж, хагас жил эмнэлгийн ор сахисан боловч эдгэрлийг олсонгүй. Газар дээрх ганц охин үрээ алдаж, амьдын тамд унасан хоёр хөгшнийг хүргэн хүү нь л түшиж тулж, ганц зээ нь голыг нь дэвтээсээр өнөөдөртэй золгожээ. Халуун залуу насанд хагацал амсаж, гэрт орж эм, гадаа гарч эр болж, эхээсээ өнчирч үлдсэн хүүгээ өвөртлөөд хэдэн малынхаа хойноос шогших хүргэнээ харсан өвгөн тулж ирсэн зовлонг сөрж зогсох тэнхэлтэй болж, уй гашуу, харуусал зовлонгоосоо болоод нүүрнийхээ арьсыг холцруутан сайрттал уйлсан эмгэн ч бас үхсэний хойноос үхэхгүйгээс хойш өндийж босох ёстой гэдгийг яс махандаа шингэтэл ойлгож билээ.

Хүү нь сургуульд орж, дотуур байранд амьдрах болсон цагаас эхлээд Дэмбээ аймгийн төв рүү байн байн шогшдог шинэ ажилтай боллоо. Хүүгээ хүргэж өгөх, авах, хоол, унд дөхүүлэх, хувцас хунарыг нь солих гээд тийн явах шалтгаан ч тасрахгүй. Гэвч сүүлийн нэг жилийн хугацаанд Дэмбээгийн аймаг руу явах нь илүү олширч, ирэх цаг нь улам алсардаг болжээ. Хоёр хөгшин эхэндээ “Яав ийв, ямар нэг муу юм болоогүй байгаа” гэж түгшдэг байсан бол сүүлдээ “Гэрээс гарахаараа л уяа нь алдуурсан нохой шиг алга болдог хүнтэй боллоо” хэмээн битүүхэндээ бухимдана.

-Эрүү өвдөг нь нийлэх шахсан хоёр хөгшин хэдэн малын хөл гүйцэхгүй уулын мухарт самгардаж суугаа гэдгийг чи бүр мартаж орхижээ хэмээн Цэнгэл үглэж хүртэл үзсэн удаатай. Хэд хоногийн өмнө Дэмбээ хулган байж:
-Би аймаг ороод ирдэг юм уу. Хүнтэй уулзах ажил гараад гэхэд Цэнгэл эмгэн:
-Өөрөө л мэд...Хүүгийн хичээл сургууль тарсан байхад ямар ажил байдаг байнаа хэмээн үглэж эхэлтэл Дэмбээ хар цагаан дуугүй гараад явсан билээ. Түүнээс хойш тэр ирсэнгүй.
-Дэмбээ бас л алга шүү гэж Цэнгэлийг үглэхэд Молом:
-Залуу хүн шүү дээ, хөөрхий. Одоо дөнгөж гуч гарч байна.

Хар залуугаараа хагацал зовлон үзэж, сэтгэлийн шаналалд автсан хүн гадуур дотуур яваг дээ. Ноос ноолуурын ажил дууссан, хадлан тарианы цаг болоогүй, найр наадам ид өрнөсөн үед жаахан ч гэсэн нуруугаа амрааж, сэтгэлээ тэнийлгэг. Чи битгий үглэж, дуулаад бай хэмээн түүнийг зандарсхийгээд л өнгөрчээ. Энэ явдлаас хойш хэд хонож байтал хамаатных нь бүсгүй шөлний хонь авахаар тэднийд ирэхдээ Цэнгэлтэй ихэд аминчирхаж:

-Цэнгээ аажаа минь, хүн гээч амьтан худлаа л байдаг юм байна. Муу дүүг минь өнгөрөөд долоохон жил болж байхад Дэмбээ эхнэр авах гэж байгаа бололтой. Хавчуугийн амны Иш өвгөний охинтой сүжрээд, өнөөх нь саяхан нярайлсан гэнэ. Энэ муу хүү нь хар нялхаараа хойд эхийн гар харах нь дээ гэлээ. Цэнгэл эмгэн:
-Даанч дээ хэмээн уулга алдаж, тэдний яриаг гэрийн дотроос сонсож суусан Молом өвгөн ч хирдхийн цочсондоо ууж байсан аягатай хярмаа золтой л алдаж асгасангүй.

Хүргэн хүү нь шинэ эхнэр авч, бүр хүүтэй болсон тухай мэдээ хоёр хөгшний аньж ядсан шархан дээр давс үрсэн хэрэг болж, хэн хэнийг нь нойргүй хонуулжээ.

Маргааш өглөө нь үе үе нулимсаа арчин зээ хүүгийнхээ толгойг үнэрлэн нялхамсаж, тэгснээ өвгөн рүүгээ адайр аашлах эмгэнээ өрөвдөнгүй харж суусан Молом ухасхийн босч, Дэмбээгийн гэрийг буулгаж эхлэв. Цэнгэл эмгэн сандарч:

-Хүүе, өвгөн минь больж үз. Нүгэл гэм. Хүн амьтан юу ч гэх билээ гэхэд Молом хариуд нь хар цагаан ганц ч үг ганхийсэнгүй. Тэрээр хүргэнийхээ гэрийг буулган хана, унийг нь цэмбийтэл хурааж, туурга дээврийг нь хатаахаар дэлгэсэн хойноо:
-Алив, Цэнгэл энэ гэрийн дээвэр туургыг сэлбэ. Би гэрийнх нь модыг будуулахаар Балдангийн хүүг дуудаадхая гээд аргамжаатай морь руугаа үг сүггүй алхлаа.
Хүргэнээ эхнэртэй болсон гэж дуулаад гэр орныг нь буулгаж түйвээх нь гэж айж суусан Цэнгэл ч шурдхийн босч зүү утас нийлүүлэн дээвэр туургыг нь нөхөж сэлбэв. Тэр хоёр Дэмбээгийн гэрийн модыг будуулж, хуучин муу авдрыг нь илүү гэртээ оруулж, хоёр шинэ авдар, ор худалдан авч, дээл хувцсыг нь хийгээд өнөө өглөө хар үүрээр ачаалаад жин үд гэхэд Хавчуугийн амны хад чулуун дунд бүдчүүлж сэгсчүүлж яваа нь энэ билээ.
Хүнд амьсгаатай тэрэг аахилж уухилсаар газрын өгсүүрийг гэтлээд улмаар гол уруудан давхисаар Иш өвгөний гадаа ирэв. Том, жижиг хоёр гэрийн гадаа хүүхдийн өлгийний даавуу угааж хатаажээ. Тэрэгний чимээнээр гэрээс гарч ирсэн Дэмбээ хоёр хөгшнийг хараад сандарч мэгдэн:
-Хүүе, ээж гэснээ өөр үг дуугарсангүй хөшиж орхилоо. Молом, Цэнгэл хоёр машинаас буух зуураа дээл хувцсаа засан малгайгаа тэгшлээд:
-Алив хүү минь, ирж үнсүүл гэхэд энэ ертөнц дээр байхгүй том нүгэл үйлдсэн мэт санан айж ичиж, сандарч зовж байсан Дэмбээ өөрийн мэдэлгүй Моломын тохойг түшин үнсүүлэв.

Иш өвгөний гэрт хүүхдээ хөхүүлж суусан намхан бүсгүй айлчид орж ирэхэд яарч сандран босоод цай аягалах зуураа хоёр хөгшнийг гайхсан шинжтэй харна. Гэрийн эзэн Иш мэндийн үг хэлэлцээд газрын гарц, бороо хур мэтийн ойр зуурхныг сонин болгох зуураа Дэмбээ рүү асуусан харц байн байн илгээх аж. Дэмбээ ч байх суух газраа олж ядан дальдчина.

Молом өвгөн цайгаа уучихаад бодлоо цэгцлэх мэт түрхэн сууснаа өврөөсөө хадаг гарган Иш өвгөний бурхан дээр ихэд ёсорхуу тавиад:

-Хоёр хүүхэд маань хамтын амьдралаа эхлүүлж, үр хүүхэдтэй болсонд хөгшин хонины насгүй болсон бид магнай тэнэгэр байна. Яаруу тулгамдуу сонсоод хүүгийнхээ гэрийг ачаад ирлээ. Намраас ёс төрөө гүйцээнэ биз. Залуу хүмүүс өөрийн гэсэн орон гэртээ үр хүүхэдтэйгээ амьдрах нь хамгаас чухал гэж мунхаг би бодлоо гэснээ санаа алдлаа.
Тэнгэрийн нар газарт аргамжуулсан мэт тунарч, цэцэгсийн толгой өнгө булаалдан алагласан Хавчуугийн голын хөвөөн дээр цомбойж бөмбийсөн шинэ гэр бослоо. Молом өвгөн “Ямартай ч муу хүргэнээ айлын гэрт толгой хоргодуулахгүй юм шүү” гэсэн бодолдоо хүрч сэтгэл нь бага ч болов амсхийсэн бол Цэнгэл эмгэн “Үхсэн амьдын өр салах цаг боллоо” хэмээн ууч холоор сэтгэж, хүргэн хүүгээ өрөвдөнгүй ширтэх ажгуу.
Дэмбээгийнх гэдэг айлын шинэ цай тогоон дээр даргитал буцалж байлаа.

Б.Цоожчулуунцэцэг

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа

Сэтгэгдэл

Чөлөөт цаг

Хар тамхины хэрэгт холбогдсон Монгол, БНХАУ-ын иргэдийг цагдан хорив

Огноо:

,

Нийслэлийн прокурорын газраас Монгол Улсын иргэн Б.Буянжаргал, У.Анхбаяр, БНХАУ-ын иргэн Narengaowa, Лай Фу Жун нарт Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 20.7 дугаар зүйлийн 2 дахь хэсэг /Мансууруулах эм, сэтгэцэд нөлөөт бодис, тэдгээрийн түүхий эдийг худалдаалах зорилгоор хууль бусаар олж авсан, бэлтгэсэн, боловсруулсан, хадгалсан, тээвэрлэсэн, илгээсэн, худалдсан бол хоёр жилээс найман жил хүртэл хугацаагаар хорих ял шийтгэнэ/-т зааснаар эрүүгийн хэрэг үүсгэж цагдан хорих тухай саналыг энэ сарын 14-ний өдөр Баянгол дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүхэд ирүүлсэн.

Баянгол дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны шүүх прокурорын саналыг хэлэлцээд дээрх этгээдүүдэд Эрүүгийн хэрэг хянан шийдвэрлэх тухай хуулийн 14.9 дүгээр зүйлийн 1 дэх хэсгийн 1.3/Гэмт хэрэг дахин үйлдэх талаар үндэслэл бүхий баримт, мэдээлэл байгаа/-т заасан үндэслэлээр 2020 оны хоёрдугаар сарын 14-ний өдөр хүртэл нэг сарын хугацаагаар цагдан хорих таслан сэргийлэх арга хэмжээ авчээ.

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт цаг

Түрүү булчирхайг дурангаар авах TURP хагалгааг 10 хүнд хийлээ

Огноо:

,

Монгол Улсын Засгийн газар болон Бельгийн Засгийн газрын хамтарсан төслөөр мэс заслын тасаг нь давсагны дурангийн мэс заслын багажтай болсноор 2019 оны тавдугаар сард ММЗ-ын нийгэмлэгийн гүйцэтгэх захирал, УНТЭ-ийн урологийн төвийн дарга, Бөөр шилжүүлэн суулгах багийн ахлагч АУ-ны доктор, дэд профессор Д.Баян-Өндөр эмчтэй хамтран түрүү булчирхайг дурангаар авах TURP хагалгааг 10 хүнд хийж, үйлчлүүлэгчдийн сэтгэл ханамж өндөр, хүндрэлгүй эдгэрч гарсан.

Энэ удаад 2020.01.04-09-ний өдрүүдэд түрүү булчирхайг дурангаар авах TURP хагалгааг 16 мэс заслыг хийгээд байна. Мөн ажиллах хугацаандаа эмч нарт “Түрүү булчирхайн өвчний эрт үеийн оношлогоо эмчилгээ”, “Бөөрний сүрьеэ” сэдвээр лекц уншсан байна. 

Цаашид Улсын нэгдүгээр төв эмнэлэг, Ховд БОЭТ-тай хамтран энэхүү үйл ажиллагааг тасралтгүй үргэлжлүүлэх бөгөөд энэхүү үйл ажиллагааны үр дүнд үйлчлүүлэгчдийн Улаанбаатар хот руу явах чирэгдэл буурч, эмч эмнэлгийн мэргэжилтнүүд чадавхижсанаас тусламж үйлчилгээний чанар сайжрах, хагалгааны нэр төрөл нэмэгдэх юм.

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт цаг

Улаанбаатарт өдөртөө 14 хэм хүйтэн

Огноо:

,

Малчид, иргэдэд зориулсан мэдээ: Ойрын хоногуудад өдөртөө хүйтний эрч сулавтар байна.

2020 оны 01 дүгээр сарын 17-ны 08 цагаас 20 цаг хүртэл: Ихэнх нутгаар үүлшинэ. Баруун аймгуудын нутгийн зүүн, төвийн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр цас орно. Бусад нутгаар цас орохгүй. Салхи баруунаас секундэд 5-10 метр. Увс нуур болон Дархадын хотгор, Завхан голын эх, Идэр, Тэс голын хөндийгөөр 26-31 хэм, Их нууруудын хотгор, Хүрэн бэлчир орчим, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Эг-Үүр, Орхон-Сэлэнгэ, Хараа, Ерөө, Туул, Тэрэлж, Хэрлэн, Онон, Халх голын хөндийгөөр 16-21 хэм, цас багатай энгэр ээвэр газар болон говийн бүс нутгийн баруун хэсгээр 5-10 хэм, бусад нутгаар 11-16 хэм хүйтэн байна.

УЛААНБААТАР ХОТ: Үүлшинэ. Цас орохгүй. Салхи баруунаас секундэд 4-9 метр. 12-14 хэм хүйтэн байна.

2020 оны 01 дүгээр сарын 18-наас 01 дүгээр сарын 22-ныг хүртэлх
цаг агаарын урьдчилсан төлөв

18-нд төвийн аймгуудын нутгийн хойд хэсэг болон зүүн аймгуудын нутгийн зарим газраар, 19, 20-нд баруун, төв, зүүн аймгуудын нутгийн хойд хэсгээр цас орж, зөөлөн цасан шуурга шуурна. Салхи  18-нд Алтайн салбар уулсаар, 19, 20-нд говь, талын нутгаар,  21-нд зарим газраар секундэд 14-16 метр хүрч ширүүснэ. Ихэнх хугацаанд Увс нуур болон Дархадын хотгор, Завхан голын эх, Идэр, Тэс голын хөндийгөөр шөнөдөө 34-39 хэм, өдөртөө 23-28 хэм, Хангай, Хөвсгөл, Хэнтийн уулархаг нутаг, Их нууруудын хотгор, Байдраг, Эг-Үүр, Орхон-Сэлэнгэ, Хараа, Ерөө, Хэрлэн, Онон, Улз, Халх голын хөндийгөөр шөнөдөө 26-31 хэм, өдөртөө 14-19 хэм, говийн бүс нутгийн өмнөд хэсэг болон цас багатай энгэр ээвэр газраар шөнөдөө 14-19 хэм, өдөртөө 3-8 хэм, бусад нутгаар шөнөдөө 20-25 хэм, өдөртөө 9-14 хэм хүйтэн байна.

Дэлгэрэнгүй унших

Санал болгох