Бидэнтэй нэгдэх

Үзэл бодол

Австралид буй монгол иргэдийн сонорт...

Огноо:

,

1. Австрали Улсын Ерөнхий сайд Скотт Моррисон 2020 оны 4 дүгээр сарын 3-нд олон нийтэд хандан шинэ төрлийн коронавирус (COVID-19)-ийн тархалттай холбогдуулан Үндэсний зөвлөлөөс гаргасан шийдвэрүүдийн талаар хэвлэлийн бага хурал хийх үеэр сэтгүүлчид Ерөнхий сайдаас Австралид түр оршин суугчид, тэр дундаа гадаадын оюутнуудын асуудлаар Засгийн газар ямар байр суурь баримталж буйг асуухад тэрбээр дараах хариултыг өгөв. Үүнд:

Австралид түр визээр ирсэн хүмүүс, гадаадын оюутнуудад зориулсан мэдээллийг Цагаачлалын асуудал хариуцсан сайдын үүрэг гүйцэтгэгч ойрын өдрүүдэд өгнө. Гадаадын оюутнууд Австралид суралцахаар ирэхдээ эхний жилдээ өөрсдийгөө санхүүжүүлэх бүрэн чадвартайгаа нотолсны үндсэн дээр виз авдаг. Тэгэхээр Засгийн газраас тэдгээр оюутныг амлалт, үүрэг хариуцлагаа биелүүлнэ гэсэн бодит хүлээлттэй байдаг.

Австралид төрөл бүрийн визээр ирсэн гадаадын олон хүн байгаа. Бид тэднийг энд хүчээр барьж, байлгаагүй. Тэдгээр хүмүүст өөрсдийнхөө санхүүгийн асуудлыг шийдэж чадахгүй бол гэр лүүгээ буцах хувилбар байгаа. Одоогийн хүнд цаг үед та бүхэн өөрийн улс руу буцаж, тэндээ авах боломжтой дэмжлэг, туслалцаагаа авах нь зүйтэй. Энэ цаг үед Австрали Улс нь өөрсдийн иргэд, байнгын оршин суугчиддаа гол анхаарлаа хандуулж, боломжит санхүүгийн туслалцааг үзүүлнэ зэрэг болно.

2. Австрали Улсын Ерөнхий сайд Скотт Моррисоны дээрх мэдэгдэл Австралид оршин суугаа гадаадын иргэдийн дунд нэлээн шуугиан дэгдээж байна. Үүнтэй холбоотойгоор Австралийн Цагаачлал, иргэншил, олон үндэстний асуудал хариуцсан сайдын үүрэг гүйцэтгэгч Алан Тадж тус улсад байгаа түр хугацааны визтэй гадаадын иргэдэд хандан дөрөвдүгээр сарын 4-ний өдөр мэдэгдэл хийжээ.

Уг мэдэгдлийн гол агуулгыг сийрүүлбэл:

Австралийн Засгийн газар иргэдийнхээ аж амьдрал, эрүүл мэндийг хамгаалах, чухал шаардлагатай салбаруудыг дэмжих, вирусийг даван туулах зорилгынхоо хүрээнд түр хугацааны виз эзэмшигчдэд чиглэсэн зохицуулалтдаа зарим өөрчлөлт оруулж байна.

Австралид өнөөдрийн байдлаар түр хугацааны визтэй 2.17 сая хүн байна. Эдгээр хүмүүс шаардлагатай зарим мэргэжлээр ажиллах, суралцах, гэр бүл, найз нөхдийндөө зочлох, амралтаараа ажиллах гэх мэт зорилгоор тус улсад ирсэн. Бид виз олгон дэмжсэн. Түр хугацааны визтэй хүмүүс Австралийн нийгэм, эдийн засгийн чухал хэсэг юм. Жишээлбэл, яг одоогоор 8000 гаруй эмнэлгийн мэргэжилтнүүд түр визтэйгээр эрүүл мэндийн системд ажиллаж байна.

Нөгөө талаас Австралийн иргэд, байнгын оршин суугчид, Шинэ Зеландын олон иргэн ажлын байрыг нь хадгалах бодлого, Засгийн газрын нөхөн олговорт хамрагддаг. Харин түр хугацааны виз эзэмшигчид тийм эрхгүй. Түр хугацаагаар ирж буй гадаадын иргэдэд Австралид байх хугацаандаа өөрсдийнхөө зардлыг бүрэн хариуцах шаардлагыг бид үргэлж тавьж ирсэн. Өнөөдрийн энэ өөрчлөлт нь коронавирусийн улмаас ажилгүй болсон эсвэл болох магадлалтай тэдгээр хүмүүст дэмжлэг болох юм.


ИРЭХ 6 САРЫН ТУРШИД ӨӨРИЙГӨӨ САНХҮҮЖҮҮЛЖ ЧАДАХГҮЙ, ТҮР ХУГАЦААНЫ ВИЗТЭЙ ХҮМҮҮСИЙГ ЭХ ОРОНДОО БУЦАХЫГ ЗӨВЛӨЖ БАЙНА

Энэ өөрчлөлттэй холбоотойгоор австралийн иргэд, байнгын оршин суугчид, ажиллах эрхтэй түр хугацааны визтэй ихэнх хүмүүст хямралын үеийг даван туулахад нь туслах зорилгоор Австралийн тэтгэврийн сан (superannuation)-д төлсөн шимтгэлээ одоо буцаан авах боломжийг олгож байна. Эдгээртэй уялдуулан ирэх 6 сарын туршид өөрийгөө санхүүжүүлж чадахгүй, түр хугацааны визтэй хүмүүсийг эх орондоо буцахыг зөвлөж байна. Гэр рүүгээ буцах гэж буй тэдгээр хүмүүсийг аль болох хурдан зохицуулалт хийхийг хүсч байна.

Эрүүл мэнд, ахмад настны болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийг асран хамгаалах төв, хөдөө аж ахуй, хүнсний үйлдвэрлэлийн салбарт үлдэх түр хугацааны виз эзэмшигчдэд тохирсон өөрчлөлтийг мөн хийнэ. Хамгийн чухал нь тэд эрүүл мэндийн тэргүүн эгнээнд ажиллагсдын тоог нэмэгдүүлэх, фермийн аж ахуйгаас дэлгүүрт хүнс зөөвөрлөх зэргээр чухал шаардлагатай худалдаа үйлчилгээг хэвийн явуулахад дэмжлэг үзүүлэхээр ажиллах юм.

Хэдийгээр түр хугацааны визтэй иргэд Австралийн эдийн засаг, амьдрал ахуйд чухал боловч өнөөдөр тулгараад байгаа эрүүл мэндийн болон эдийн засгийн хямралаас болж олон австраличууд ажилгүй, орлогогүй болж байгаа тул өөрсдийн иргэд, байнгын оршин суугчдаа хамгаалах нь манай Засгийн газрын тэргүүлэх зорилго юм.

Визийн өөрчлөлтүүд:

Ихэнх төрлийн түр хугацааны визтэй хүмүүст дараах шинэ шалгуурыг тавих болно. Нөхцөл байдлыг тодорхой давтамжтайгаар хянан, шаардлагатай өөрчлөлтийг хийнэ.

Аяллын визтэй хүмүүст:

Өнөөдрийн байдлаар Австралид гадаадын 203,000 аялагчид (3 сар хүртэл байх хугацаатай) байна. Гадаадын аялагчдыг, ялангуяа гэр бүлээсээ дэмжлэг авч чадахгүй хүмүүсийг аль болох хурдан эх орондоо буцахыг сануулж байна. Мянга мянган хүмүүс ийм сонголт хийж байна. Бусад нь ч үүнийг дагах ёстой.

Гадаадын оюутнуудад:

Одоогоор Австралийн их дээд сургуульд 565,000 гадаадын оюутан, голчлон их дээд сургууль болон мэргэжлийн боловсролын сургуульд суралцаж байна. Тэд манай эдийн засаг болон дээд боловсролын салбарт томоохон хувь нэмэр оруулж байгаа бөгөөд 240,000 ажлын байранд ажиллаж байна.

Эдгээр оюутнуудыг өөрсдийн гэр бүлээс дэмжлэг авах, хадгаламжаа зарцуулах, боломж олдвол цагийн ажил хийх зэргээр хямралын үеийг Австралид даван туулахыг уриалж байна. Гадаадын оюутнууд визийн мэдүүлгийн нэг хэсэгтээ эхний жилдээ өөрсдийгөө санхүүжүүлэх бүрэн чадвартайгаа нотолсны үндсэн дээр виз авдаг. Харин 12 сараас дээш хугацаагаар суралцаж буй, санхүүгийн хүнд байдалд орсон оюутан тэтгэврийн сангийн хуримтлалаа авч болно.

Түүнчлэн Засгийн газраас эдийн засгийн хүндрэлтэй байдалд орсон гадаадын оюутнуудад зарим санхүүгийн дэмжлэг үзүүлсэн гадаад оюутнуудыг хариуцсан байгууллагуудтай хамтран ажиллан нэмэлт арга хэмжээг авах болно. Тухайлбал, зарим сургуулиуд гадаадын оюутнуудын сургалтын төлбөрт тодорхой хөнгөлөлт үзүүлж байгаа гэж бид үзэж байна.

Мөн манай Засгийн газар оюутнуудын визийн шаардлагыг хангаж буй эсэхэд уян хатан хандаж байгаа болно. Гадаадын оюутнууд хоёр долоо хоногт 40 хүртэл цаг ажиллах эрхтэй. Нэн шаардлагатай салбарт тухайлбал, ахмадуудын асрах газарт сувилагчаар ажиллаж буй оюутнуудын ажил хийх боломжтой цагийг нэмэгдүүлсэн.

Хэрэгцээ шаардлага нэмэгдсэнтэй холбогдуулан томоохон сүлжээ дэлгүүрүүдийн лангуунд бараа бүтээгдэхүүн өрөх ажил хийж буй оюутнуудын ажиллах цагийг мөн сунгасан. Харин 5 дугаар сарын 1-нээс эдгээр ажлын байранд австрали иргэдийг түлхүү ажиллуулах тул гадаадын оюутнуудын ажиллах цагийг хоёр долоо хоногт 40 цагаар хязгаарлахаар болсон гэдгийг Австрали дахь Монгол Улсын Элчин сайдын яамнаас мэдээллээ.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Монгол Улсын Их Хурлын 2020 оны сонгуулийн санал хураалт дуусах хүртэл сайтын сэтгэгдэл бичих талбарыг түр хаасан тул хүлцэл өчье. SHUDARGA.MN сайтын редакц

Үзэл бодол

УИХ-ын дарга аймаг, нийслэлийн ИТХ-ын удирдлагуудтай цахим уулзалт хийлээ

Огноо:

,

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар 2020 оны 12 дугаар сарын 01-ний өдөр аймаг, нийслэлийн Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын дарга нартай цахим уулзалт хийж, өвөлжилтийн нөхцөл байдал болон коронавируст цар тахлын үеийн өндөржүүлсэн бэлэн байдлын үед авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээний талаар ярилцлаа. Мөн Монгол Улсын Засаг захиргааны нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн төслийн талаар ярилцаж, санал солилцлоо.

Уг цахим уулзалтад орон нутгийн удирдлагуудаас гадна УИХ-ын дэд дарга Т.Аюурсайхан, УИХ-ын гишүүн, УИХ дахь МАН-ын бүлгийн дарга Д.Тогтохсүрэн, УИХ-ын гишүүн, Төрийн байгуулалтын байнгын хорооны дарга Л.Энх-Амгалан нар оролцов.

Засгийн газар болон Улсын онцгой комиссоос Улаанбаатар хот, орон нутагт хязгаарлалтын дэглэмд байгаа иргэдийг 2020 оны 12 дугаар сарын 01-нээс 12 дугаар сарын 10-ны хооронд багтаан нутаг буцаахаар шийдвэрлэсэн. Уг шийдвэрийн дагуу орон нутгийн удирдлагууд иргэдээ татан авч, халдвар хамгааллын дэглэмийг мөрдөх түр журмуудыг батлан хэрэгжүүлж эхэлжээ.

Ихэнх аймагт өвөлжилт хүндрэх эрсдэл үүссэн байна. Одоогийн байдлаар аймгуудад дунджаар 6-12 см цасан бүрхүүл тогтсон бөгөөд өвс, тэжээлийн нөөц, санхүүжилтийн асуудалд УИХ, Засгийн газрын зүгээс анхаарч, улсын нөөцөд байгаа өнжмөл өвс, тэжээлийг худалдаанд гаргах, отор нүүдэл хийж байгаа малчдыг дэмжих шаардлагатай. Өвөлжилт хүндрэх сургаар хивэг тэжээлийн үнэ өсөж байгааг цахим уулзалтын үеэр хэлж байлаа.

УИХ-ын дарга Г.Занданшатар дэг журмыг чандлан баримталж, өвөлжилтийг өнтэй давахад отор нүүдэл хийж байгаа малчдадаа аль аль талдаа анхаарал тавьж, хамтран ажиллахыг уриалав. Мөн энэ удаагийн цахим уулзалтаар Монгол Улсын Засаг захиргааны нэгж, түүний удирдлагын тухай хуулийн төслийн талаар ярилцаж,  ИТХ-ын дарга нарын саналыг сонссон юм. Улс орны хөгжилд чухал нөлөө үзүүлэх энэ хуулийн төслийг орон нутгийн удирдлагуудаар дахин хэлэлцүүлж, саналыг нь тусгаж ажиллана. Түүнчлэн  аливаа хуулийн төслийг хэлэлцэхдээ Иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлаар дамжуулан ард иргэдийн саналыг авч, хуульд тусгадаг болох шинэ жишгийг нэвтрүүлж байгааг УИХ-ын дарга хэлсэн үгэндээ онцолсон юм.

Дэлгэрэнгүй унших

Үзэл бодол

А.Энхжин: Төгрөгийн ханш сулрах дарамт буурч байна

Огноо:

,

Монголбанкны Нөөцийн удирдлага, санхүүгийн зах зээлийн газрын захирал А.Энхжинтэй Монгол Улсын валютын зах зээлийн талаар ярилцлаа.

Гадаад валютын ханш оны эхнээс хэрхэн өөрчлөгдсөн байгаа вэ? Энэ талаар мэдээлэл хуваалцана уу.

Монголбанк Ковид-19 цар тахлын хүндрэлийн үед валютын зах дээр огцом савлагааг үүсгэхгүй байх арга хэмжээнүүдийг авч ажилласны үр дүнд төгрөгийн ханш ам.долларын эсрэг оны эхнээс 4.2%-иар сулраад байна. Оны эхний хагаст нүүрсний экспорт буурсан, томоохон гадаад бондын төлбөр хийгдсэн зэргээс шалтгаалж төлбөрийн тэнцлийн алдагдал нэмэгдсэн нь ханшийн сулрах дарамт бий болгож байв.

Харин сүүлийн саруудад ханшийн суурь хүчин зүйлүүд харьцангуй таатай болж ирж байна. Тодруулбал, төлбөрийн тэнцэл 6 дугаар сард 452 сая ам.доллар, 7 дугаар сард 335 сая ам.долларын ашигтай гарав. Үүнд экспортын дүн 6 дугаар сараас хойш 2-3 дахин нэмэгдсэн голлон нөлөөллөө. Гадаад худалдааны тэнцэл 10 дугаар сарын байдлаар 1.5 тэрбум ам.долларын ашигтай гараад байна. Ингэснээр 3 дугаар улирлын байдлаар төлбөрийн тэнцлийн алдагдал буурч, төгрөгийн гадаад валюттай харьцах ханш сулрах дарамт багасаад байна. Гадаад валютын улсын нөөц 10 дугаар сарын эцсийн байдлаар 3.7 тэрбум ам.доллар байгаа нь импортын 8-9 сарын хэрэгцээг хангах түвшинд байна.

Дээрх хүчин зүйлсийн нөлөөгөөр гадаад валютын зах дахь эрэлт, нийлүүлэлтийн зөрүү багасч, төгрөгийн ханш сулрах дарамт буурч байна. Тодруулбал Монголбанкны гадаад валютын дуудлага худалдаанд 2020 оны эхний 8 сарын байдлаар нэг удаагийн дуудлага худалдаанд дунджаар 55.9 сая ам.доллар худалдан авах санал банкнуудаас ирж байсан бол уг хэмжээ 2020 оны 9 дүгээр сараас хойш 12.3 сая ам.доллар болж буураад байна. Монголбанкнаас эрэлт, нийлүүлэлтийн богино хугацааны зөрүү, түүнээс үүдэлтэй ханшийн огцом хэлбэлзлийг бууруулах зорилгоор тухай бүр валютын захад оролцож байгаа бөгөөд оны эхнээс хойш 2020 оны 11 дугаар сарын 24-ний өдрийн байдлаар гадаад валютын захад 2,512.4 сая ам.доллар нийлүүлж, 2,084.1 сая ам.доллар татаж, цэвэр дүнгээр 428.3 сая ам.доллар нийлүүлээд байна. Мөн банкуудын богино хугацааны төлбөр түргэн гүйцэтгэх чадварыг хангахад дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор Монголбанк богино хугацаат төгрөг, ам.доллар своп хэлцлийг байгуулан ажиллаж байна.

Тэгэхээр цаашдаа төлбөрийн тэнцлийн алдагдал энэ хэвээр буурахаар байна уу, төлөв аль чигт байна вэ?

Ковид-19 цар тахлын эсрэг эхний вакцинууд амжилттай туршигдан дуусах шатандаа орж байгаа, томоохон эдийн засгууд шат дараатайгаар эдийн засгийн болон бусад хориг арга хэмжээгээ сулруулж байгаа зэргээс хамаарч гадаад эрэлтийг нэмэгдүүлж, экспортын голлох түүхий эд болох алт, нүүрс, төмрийн хүдэр болон зэсийн үнэд эерэгээр нөлөөлж байна. Улмаар түүхий эдийн үнийн өсөлт болон экспортын хэмжээ өссөн зэргээс шалтгаалан төлбөрийн тэнцэл цаашид ч гэсэн сайжрах хандлагатай байна. Тухайлбал, Монголбанкны төсөөллөөр төлбөрийн тэнцэл 2020 оны 4 дүгээр улиралд 360 сая ам.долларын ашигтай, 2021 онд 513 сая ам.долларын ашигтай гарахаар байна.

Нөгөөтэйгүүр, Засгийн газраас 10 дугаар сард 600 сая ам.долларын бондыг 5.125 хувийн купонтой буюу харьцангуй бага хувийн хүүтэйгээр олон улсын зах зээлд шинээр гаргаж ойрын хугацаанд хүлээгдэж буй Мазаалай, Чингис бондуудын эргэн төлөлтийг санхүүжүүлэхээр болсон нь Монгол Улсын богино хугацааны өрийн дарамтыг бууруулж, гадаад валютын урсгалд эерэгээр нөлөөлөхөөс гадна, олон улсын үнэлгээний байгууллагууд болон хөрөнгө оруулагчид эерэг хүлээлттэй байгааг харуулж байна. Мөн түүнчлэн Монголбанк, БНХАУ-ын Ардын банк хооронд байгуулсан своп хэлцлийн хугацааг 2023 он хүртэл 3 жилээр сунгасныг энд дурьдах нь зүйтэй. 

Ам.долларын эсрэг төгрөг сулрах үед иргэд төгрөгийн хадгаламжаа валютын хадгаламж руу хөврүүлэх хандлага нэлээд байдаг. Төгрөг болон ам.долларын өгөөж ямар байна вэ?

2020 оны 10 дугаар сарын байдлаар өнгөрсөн оны мөн үетэй харьцуулахад валютын хадгаламж 53 гаруй хувиар нэмэгдсэн байгаа. Тэгэхээр үүнд нөлөөлсөн хоёр гол шалтгаан бий. Нэгдүгээрт өнгөрсөн оны 10 дугаар сард валютын хадгаламж огцом нэмэгдсэн. Энэ нь Монгол Улс ФАТФ-ын саарал жагсаалтад орсонтой холбоотойгоор иргэдийн дунд сандрал үүсч ам.доллар руу хөрвөлт хийгдсэн бол энэ оны 5, 6 дугаар сард валютын хадгаламж мөн л багагүй хувиар нэмэгдсэн. Энэ нь сонгуулийн өмнө иргэдийн дунд үүссэн хүлээлт, цар тахалтай холбоотойгоор эдийн засаг хүндрэх нь гэсэн иргэдийн эрсдэлээс сэргийлсэн үйлдэл байсан. Төгрөг болон ам.долларын хадгаламжийн өгөөжийн хувьд том 3 банкны 12 сарын хугацаатай төгрөгийн хадгаламжийн хүү 11.2 хувьтай байгаа бол ам.долларынх 3.6 хувь байна. Тэгэхээр төгрөг, ам.долларын хүүний зөрүү 7-8 хувь, ханшийн өөрчлөлт 4.2 хувь байгаа нь валютын хадгаламж эзэмшигч төгрөгийн хадгаламж эзэмшигчтэй харьцуулахад дунджаар 3-4 хувиар бага хүү авч байна гэсэн үг юм. Түүнчлэн “Коронавируст халдвар /ковид-19/-ын цар тахлаас урьдчилан сэргийлэх, тэмцэх, нийгэм, эдийн засагт үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг бууруулах тухай” хуулийн хүрээнд валютын хадгаламж эзэмшсэн тохиолдолд хадгаламжийн даатгалд хамруулахгүй, тухайн хадгаламжийг барьцаалж банкнаас зээл авах боломжгүй болсон, банкны данснаас бэлнээр гадаад валют авахад ойролцоогоор 0.2 хувийн шимтгэл авдаг зэргээс үзвэл валютын хадгаламж эзэмшихийн давуу тал улам буурч байна.

Цаашид төгрөгийн ханш тогтвортой байх уу?

Монгол улсын хувьд ойрын хугацаанд төлөгдөхөөр хүлээгдэж буй томоохон гадаад өр төлбөр байхгүй бөгөөд дээр дурьдсанчлан гадаад валютын дотогшлох урсгал нэмэгдэх хүлээлттэй байгаа тул төгрөгийн ам.доллартой харьцах ханшийн сулрах дарамт харьцангуй бага байх төлөвтэй байна. Монголбанкны зүгээс төгрөгийн ханшийн тогтвортой байдлыг хангах зорилгоор шаардлагатай үед валют нийлүүлэхээс гадна төгрөгийн өгөөжийг хамгаалахад чиглэсэн бодлогын арга хэмжээнүүдийг үргэлжлүүлэн авах болно. 

Ярилцсанд баярлалаа.       

Эх сурвалж: Монголбанк
Дэлгэрэнгүй унших

Үзэл бодол

Н.Батжин: Хуримтлуулах хялбархан, гол нь их дүнгээс бус багаас эхэл

Огноо:

,

Монголбанкны Олон нийтийн боловсрол, мэдээллийн төвийн Ахлах эдийн засагч Н.Батжинтай ярилцлаа.

-Дэлхийн хуримтлалын өдрийг хэдний өдөр тэмдэглэдэг вэ? Энэ жилийн онцлог юу вэ?

-Дэлхийн хуримтлалын өдрийг анх 1924 оны 10-р сарын 31-ний өдөр тэмдэглэж байсан. Өмнө нь энэ өдрийг манай банкууд харилцагчдынхаа хүрээнд л тэмдэглэдэг байсныг 2017 оноос Монгол Улс даяар тэмдэглэдэг болсон. Энэ онд Монголбанк, Монголын Банкны Холбоо, ХБНГУ-ын Шпаркассэ банкны Монгол дахь сан, Хадгаламжийн Даатгалын Корпорацитай хамтран аян хэлбэрээр 10 сарын 1-ээс 31-ны өдрүүдэд тэмдэглэж байна. Аяныг арилжааны бүх банкуудтай хамтран “Хуримтлуулах хялбархан” уриатай зохион байгуулж байна.

Бид хуримтлалын өдрийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, орон нутгийн иргэдэд хадгаламжийн ач холбогдлыг ойлгуулах зорилготойгоор жил бүр нэг бүсийг нэмж байгаа. Энэ жилийн тухайд зүүн бүсэд буюу Сүхбаатар аймгийн Баруун-Урт хотод нэгдсэн арга хэмжээг 10-р сарын 27-ны өдөр зохион байгуулах гэж байна. Мөн хүүхэд, залуучуудад чиглэсэн гар зураг, Тик Ток видео зэрэг бүтээлийн уралдаануудыг зохион байгуулна. Хуримтлалын өдрийн бэлэг тэмдэг болох тэмээг таниулах ажлын хүрээнд “Ботгохон”-ыг бүтээсэн. Эрэгтэй эмэгтэй ботгонд нэр өгөх уралдааныг мөн зарлаад байгаа. Мэдээж Ковид-19 цар тахлын үед болж байгаа учраас Улсын онцгой комиссын заавар зөвлөмжийг мөрдлөг болгоно.

-Хуримтлал үүсгэх дадал зуршлыг яаж бий болгох вэ. Хүмүүс орлого бага учраас хуримтлал үүсгэх боломжгүй байна гэж ярьдаг. Гэхдээ бодит байдал дээр орлого бага ч гэсэн хуримтлал үүсгэх боломжтой шүү дээ?

-Энэ бол хүмүүсийн дундах нийтлэг буруу ойлголт л доо. Хуримтлал, цаашлаад хөрөнгө оруулалт хийхэд заавал их хэмжээний мөнгө шаардлагатай мэт ойлгох нь иргэдийн дунд түгээмэл. Ийм шалтгаанаар хуримтлал бий болгохгүй байгаа хүн ч олон. Гэтэл зорилготой хүний хөрөнгө оруулалт, хадгаламж багаас ч хамаагүй эхэлдэг. Тиймээс ч бид энэ удаагийн аянаа “Хуримтлуулах хялбархан” гэсэн уриатай зохион байгуулж байгаа юм.

Иргэд мөнгө хуримтлуулахыг маш хүндээр, томоор хүлээж авдаг. Хуримтлал мянган төгрөгөөс л эхэлнэ. Үүнийг маш сайн ойлгоод сар болгон орлогынхоо тодорхой хэсгийг хуримтлуул. Жишээлбэл, цалингийн данснаасаа автоматаар хуримтлалын данс руугаа татдаг болгочихвол үүндээ тухайн хүн дасан зохицчихдог. Гэтэл эхлээд зардлаа гаргачихаад дараа нь хуримтлуулах гээд байдаг. Угтаа бол хүн хүсэл хэрэгцээгээ дагаад олсон орлогоо бүгдийг нь үрэх гээд байдаг зуршилтай. Тэгэхээр орлого орж ирэх мөчид мөнгөө шууд хуримтлалын дансандаа хийгээд үлдсэн мөнгөн дээрээ зарлагын зохицуулалт хийх нь зүйтэй. Хүмүүс энэ аргыг эсрэгээр нь хэрэгжүүлээд байхаар орлого нь өсөхийн хэрээр түүндээ тааруулаад хэрэглээ нь ихэсч таараад байдаг.

-Өнгөрсөн хугацаанд зээлийн хүүг бууруулах чиглэлээр тусгай хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлсэн. Зээлийн хүүг бууруулахын тулд заавал хадгаламжийн хүүг бууруулах ёстой гэсэн зүйл яригдаад байгаа?

-Монголбанкнаас “Зээлийн хүүг бууруулах стратеги”-ийг 2018 онд баталсан ба стратегийн хэрэгжилт болон эдийн засгийн нөхцөл байдал өнгөрсөн хугацаанд сайжирсны үр дүнд зээлийн хүү 4 жилийн хугацаанд 4 хувиар буураад байгаа. Энэ стратегийг илүү өргөн хүрээнд үргэлжлүүлэн хэрэгжүүлэхээр 2020 оны 8-р сард УИХ-ын тогтоол гарч, батлагдсан. Зээлийн хүүний 60 орчим хувийг эх үүсвэр буюу хадгаламжийн хүүний зардал бүрдүүлж байгаа. Хадгаламжийн хүү зээлийн хүүний дийлэнхийг бүрдүүлж байгаа ч, шууд захиргаадалтаар хадгаламжийн хүүг тогтоох, огцом бууруулах нь ихээхэн эрсдэлтэй. Хадгаламжийн хүү бол эдийн засгийн суурь, инфляц болон бусад үзүүлэлтүүдээ дагаад тогтдог. Жишээлбэл, иргэд хадгаламжинд мөнгө байршуулахдаа инфляцыг хардаг шүү дээ. Мөнгийг гэрт хадгалахаар, цаг хугацаа өнгөрөх тусам үнэ цэнээ алддаг. Харин банкинд хадгалах юм бол тодорхой хэмжээний өгөөж хүртэнэ. Тэр өгөөж нь инфляцыг давахуйц хэмжээнд өөрчлөгдөж байдаг. Мөн эрсдэл ч бага.

Тийм ч учраас хадгаламжийн хүү нь инфляц, ханш, бодлогын хүү гэх мэт эдийн засгийн суурь үзүүлэлтээс хамаарна. Улмаар хадгаламжийн хүү нь зээлийн хүүний суурь болж байгаа учраас аль алийг нь огцом бус, тогтвортойгоор буулгахын тулд “Зээлийн хүүг бууруулах стратеги”-д заасан ажлуудыг хэрэгжүүлж, санхүүгийн тогтвортой байдлыг хангах ёстой.

-Тэгэхээр хадгаламжийн хүү буурсан тохиолдолд хуримтлал үүсгэж байгаа иргэд цөөрөх үү?

-Иргэд хадгаламжид мөнгөө байршуулахдаа маш олон хүчин зүйлийг анхаардаг. Хадгаламжийн хүү бол тэдгээрийн зөвхөн нэг нь. Тэр олон хүчин зүйлүүдэд банкны үйлчилгээ, хадгаламжийн бүтээгдэхүүний төрөл, нөхцөл, тогтвортой байдал зэрэг багтдаг. Жишээ нь, хадгаламжийн бүтээгдэхүүн гэхэд урт, богино хугацаатай, хугацаагүй гээд олон янзын бүтээгдэхүүнүүд бий.

Зах зээлийн зарчим буюу инфляц, бусад үзүүлэлтүүд буурсны нөлөөгөөр хадгаламжийн хүү буурч байгаа тохиолдолд ийм эрсдэл гарахгүй. Энэ зарчмаар 2016 оноос шинээр байршуулсан нийт хадгаламжийн жигнэсэн дундаж хүү 12.5%-аас 10.4% болоод буучихсан байна. Сүүлийн нэг жилийн хугацаанд хадгаламжийн хүү 0.6 хувь буурсан бол хэмжээ 2.2 их наядаар өссөн үзүүлэлттэй байна. Тэгэхээр хадгаламжийн хүү эдийн засгийн нөхцөл байдлаас хамаарч буурвал хуримтлал үүсгэж байгаа иргэдийн тоо буурна гэсэн зүйл байхгүй. Үүн дээр мөн иргэдийн санхүүгийн боловсрол, идэвх сайжирч байгаа нь эерэгээр нөлөөлж байгаа.

-Иргэдийн хадгаламжийн хэмжээ хэр их байгаа вэ? Мөн хадгаламжийн хүү хугацаанаасаа хамаараад ямар байгаа вэ?

- Нийт хадгаламжийн хэмжээ 16.0 их наяд төгрөг байгаагаас 85.4 хувь буюу 13.7 их наяд төгрөг нь иргэдийн хадгаламж байна. Монголчуудын хуримтлалын дийлэнх нь хугацаатай хадгаламж байгаа. Тэр дундаа жилийн хугацаатай хадгаламжийг их ашигладаг. Жилийн хугацаатай хадгаламж дунджаар 10.4 хувийн хүүтэй байгаа. Хугацаагүй хадгаламж нь 4.9 орчим хувийн хүүтэй. 2019 оны эцсийн байдлаар давхардсан тоогоор нийт 3.2 сая хадгаламжийн данс байна. Яахав, иргэд гэнэтийн шаардлага тохиолдоно гээд хугацаагүй хадгаламжийг сонгох нь бий. Харин урт хугацааны зорилготой бол хугацаатай хадгаламжийг сонгодог. Гэхдээ хүүнээс илүү зорилго чухал. Хүү бол хадгаламж байршуулж байгаа олон хүчин зүйлсийн зөвхөн нэг нь.

-Нэг талаас зээл эзэмшигчдээс хүүг бууруулах шаардлага ирж байгаа. Нөгөө талаас хадгаламж эзэмшигчдийн эрх ашиг хөндөгдөж байна. Үүн дээр яаж ажиллах ёстой вэ?

-2018 онд Төв банкны тухай хуульд харилцагч, хадгаламж эзэмшигчдийн эрхийг хамгаалах  гэсэн заалт шинээр орсон. Зээл болон хадгаламж эзэмшигч хоёр адилхан л санхүүгийн зуучлалд чухал үүрэг гүйцэтгэж байгаа этгээдүүд. Тэгэхлээр зах зээлийн бус аргаар, аль нэгэнд нь давуу байдал олгож, нөгөөг хохироож болохгүй. Өнөөгийн байдлаар манай нийт хадгаламжийн хэмжээ өсч байгаа ч цаашид иргэд санхүүгийн боловсролтой болох, санхүүгийн бүтээгдэхүүнүүдийг зохистой ашиглах шаардлага оршсоор байна. Хадгаламжийн хэмжээнээс хамаарч зохицуулалт тавих ч юм уу арга хэмжээ авах нь дөнгөж өсч байгаа хадгаламжийг үргээх, улмаар зээл олгох эх үүсвэрийг бууруулах аюултай.

-Дэлхийн улс орнуудаас Герман, Япон зэрэг улс орнууд хуримтлалаараа тэргүүлдэг. Тэгвэл тэргүүлж байгаа орнуудын хүн амынх нь хэдэн хувь нь хуримтлалтай байдаг вэ?

-Дэлхийд хөгжиж байгаа орнууд буюу бидний ярьдаг баруун Европын орнуудад нийт иргэдийнх нь 98-аас дээш хувь нь хуримтлалтай гэсэн судалгаа байдаг. Таны хэлж байгаа Герман улсын хувьд анхны хадгаламжийн банк нь 1778 онд байгуулагдсан бөгөөд өдгөө хуримтлуулах соёлыг маш гүнзгий хэвшүүлсэн. Өнгөрсөн 20 гаруй жилийн хугацаанд нийт өрхийн орлогынх нь 8 хувь нь тогтмол банкны хадгаламж болж шилжсэн байгаа юм. Өөрөөр хэлбэл, айл болгон орлогоосоо тодорхой хэсгийг заавал хуримтлуулдаг, хүүхдүүд нь мөнгөний гахайндаа их бага гэхгүй мөнгө хийж өөрийн хүссэн зүйлээ худалдаж авдаг. Монголд хадгаламжийн хүүг чухалчилдаг бол Герман, Япон зэрэг орнуудад хадгаламжийн хүү нь инфляц, бодлогын хүүнээсээ хамаараад маш бага, зарим тохиолдолд хасах байдаг. Энэ нь банкинд мөнгө хадгалуулсныхаа төлөө хүү авах биш төлбөр төлж байгаа хэрэг. Гэтэл хасах хүүтэй байхад иргэд нь зарцуулахгүй, хуримтлуулсаар байна гэдэг энэ соёл хэр гүн нэвтэрснийг илэрхийлэх болов уу. Мөн банкны хадгаламж нь тэр улсад өгөөж хүртэх бүтээгдэхүүн биш мөнгөө найдвартай, аюулгүй хадгалах агуулгаар ашиглагддаг гэсэн үг.

Монгол Улсын хувьд арилжааны банкууд 1991 оноос үйл ажиллагаа явуулж эхэлсэн. Энэ цагаас Монгол Улсад хуримтлалтай иргэн гэсэн ойлголт бий болсон. Өнөөгийн байдлаар манай хадгаламжийн түвшин ДНБ-ий 43 хувьтай тэнцүү байна.

Ярилцсанд баярлалаа!

Эх сурвалж: Өдрийн сонин

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Шударга мэдээ17 цаг 31 минут

Орос-Монголын залуучуудын цахим уулзалт боллоо

Чөлөөт цаг18 цаг 53 минут

Банкуудад репо арилжаагаар урт хугацаатай санхүүжилт олголоо

Улстөр нийгэм19 цаг 1 минут

Халдвараас урьдчилан сэргийлэх, шуурхай мэдээлэл өгөх цахим систем н...

Улстөр нийгэм19 цаг 9 минут

Монгол, Энэтхэгийн хамтын ажиллагааны хамтарсан хорооны хурал боллоо...

Чөлөөт цаг19 цаг 13 минут

Нийслэлийн 70 мянган өрхийг коронавируст “Ковид-19” халд...

Чөлөөт цаг19 цаг 18 минут

Улаанбаатарт өдөртөө 18 хэм хүйтэн

Улстөр нийгэм19 цаг 25 минут

М.Оюунчимэг: Хөл хорионы үед хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн асуудлыг ...

Улстөр нийгэм19 цаг 28 минут

УИХ-ын чуулган өнөөдөр цахимаар чуулна

Чөлөөт цаг19 цаг 31 минут

Өнөөдөр үхэр, тахиа жилтнээ аливаа үйлийг хийхэд эерэг сайн

Чөлөөт цаг2020/12/03

Автобусанд бага насны хүүхэд, настай хүмүүсийг дагуулсан зорчигчид и...

Санал болгох