Улстөр нийгэм
Авлигын индексээр Филиппин Улс зэрэглэл буурч байна
Глобал эрсдэлийн профайл (GRP) байгууллагаас гаргасан улс орнуудын авлигын индексээр Филиппин Улс 3 байр ухарсан ба цар тахлын үед санхүүгийн тусламжийн хөтөлбөрүүд авлига хээл хахуульд өртөх боломжийг бүрдүүлсэн гэж тэмдэглэжээ.
2022 оны улс орнуудын авлигын индексээр Филиппин Улс 196 улсаас 105 дугаар байрт жагсжээ. Харин 2021 онд Филиппин Улс 102 дугаар байрт жагсаж байсан байна.
Энэ жилийн тайланд Филиппин Улс авлигын эрсдэлийн “дунд” түвшинд байгааг харуулсан байна. Тус улсын нийт эрсдэлийн оноо 47.95 болсон нь өмнөх жилийн 46.96 онооноос 0.99 оноогоор өндөр байна.
Тус улс 2020 онд 111 дүгээр байрт, 2019 онд 101 дүгээр байрт, 2018 онд 108 дугаар байрт орж байжээ.
Энэхүү индекс нь төрийн болон хувийн хэвшлийн авлигын талаарх ойлголт, туршлага, түүнчлэн дэлхий даяарх мөнгө угаах, терроризмыг санхүүжүүлэх гэх мэт бусад цагаан захтнуудын гэмт хэргүүдийг хэмждэг.
Зүүн өмнөд Азийн орнуудаас Филиппин Улс нь Сингапур (13 дугаар байр), Малайз (49 дугаар байр), Бруней (70 дугаар байр), Индонез (98 дугаар байр), Тайланд (101 дүгээр байр) зэрэг улсуудаас хоцорч байна.
Харин Зүүн Тимор (114 дугаар байр), Вьетнам (131 дүгээр байр), Лаос (174 дүгээр байр), Камбож (175 дугаар байр), Мьянмар (177 дугаар байр) зэрэг улсын өмнө оржээ.
Одоогоор Челой Великариа-Гарафилын удирдаж байгаа Хэвлэлийн нарийн бичгийн даргын алба уг мэдээллийн талаар шууд тайлбар хийгээгүй байна.
Энэ нь улс орнуудын хээл хахуулийн эрсдэлийн индексэд Филиппин Улсын оноо буурсантай холбоотой бөгөөд Засгийн газар болон төрийн албаны ил тод байдлын оноо хамгийн их буурсан байна.
Мөн тус улс эдийн засгийн эрх чөлөөний индексээр чансаа буурсан нь улс төрийн авлига болон бусад хууль бус үйлдлээс урьдчилан сэргийлэхэд дотоодын институц сул байгааг харуулж байна гэж ажиглагчид үзэж байна.
Зээл болон кредитийн үйлчилгээг хурдацтай нээсэн нь "Авлига, хээл хахууль, мэдүүлгийг хуурамчаар үйлдэх, төсвийн хөрөнгийг шамшигдуулах шинэ боломжуудыг бий болгосон" гэж Глобал эрсдэлийн профайл байгууллага тайландаа цар тахал өвчний талаар дурджээ.
Филиппин Улсын Засгийн газар 2020 онд Ковид-19 цар тахлын халдварыг таслан зогсоохын тулд хатуу хөл хориог хэрэгжүүлсэн. Энэ нь хөл хорионд орсон хамгийн эмзэг салбаруудад бэлэн мөнгө тараасан юм.
Улс төрийн эдийн засгийн профессор Халси А.Жулиано хэлэхдээ, Филиппин Улс онцгой байдал, гамшгийн үед авлигад асар их өртөмтгий байдаг. “Олон улсын валютын сан, Дэлхийн банк, Азийн хөгжлийн банк, ЖАЙКА зэрэг санхүүжүүлэгчдийн тусламжийн мөнгийг зохих газарт нь хүргэх үүднээс хариуцлагын тогтолцоог бий болгох урт хугацааны хүчин чармайлтыг шаардаж байна” гэж тэр тэмдэглэв.
"Үүний зэрэгцээ Засгийн газрын хамтарсан хүчин чармайлтыг орон нутгийн улс төрийн намынхан "ивээн тэтгэгчийн бэлэг" болгон ашиглаж болно" гэж ноён Жулиано хэлсэн ба улс төрчид гамшгийн үед тараасан тусламжийн барааны уут дээр өөрсдийн зургийг наах дуртай байдгийг дурджээ.
Филиппин Улсын их сургуульд улс төрийн хичээл заадаг Мария Эла Л.Атиенза хэлэхдээ, тус улсын хамгийн сүүлийн зэрэглэлд орсон явдалд өмнөх засаг захиргаа буруутай гэжээ. "Цар тахлын үед Засгийн газрын гүйлгээ, худалдан авалтад анхаарал татахуйц ноцтой үйлдэл их гарсан" гэж тэрээр Viber-ийн мессеждээ “өмнөх засаг захиргааны үед Pharmaly Pharmaceutical Corp-д олгосон олон тэрбум долларын цар тахлын гэрээтэй холбоотой авлигын дуулианыг иш татан дурджээ.
Хатагтай Л.Атиенза хэлэхдээ "Фармалийн мөрдөн байцаалтын томоохон ажиллагаа болон Ерөнхийлөгч Дутертег шалгаж болзошгүй тул Сенат холбогдох хүмүүсийг яллахыг зөвшөөрөөгүй нь албан тушаалтнуудын авлигын байж болзошгүй хэргийг шийдвэрлэх улс төрийн хүсэл зориг дутмаг байгааг харуулж байна" гэжээ.
Үүний зэрэгцээ, хатагтай Атиенза хүний эрхийг сурталчлах нь авлигыг таслан зогсооход чухал ач холбогдолтой гэж хэлсэн. Дотоодын болон олон улсын хүний эрхийн өмгөөлөгчид Филиппин Улсад хүний эрхийн байдал муудаж байгааг шүүмжилсээр ирсэн. Ерөнхийлөгч солигдсон ч энэ асуудал хэвээр байгаа талаар дурджээ.
Эх сурвалж: https://www.bworldonline.com
Улстөр нийгэм
Багахангай–Хөшигийн хөндий–Эмээлт чиглэлийн төмөр замын 87.2 км-ийн үндсэн ажил дуусжээ
Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал 2026 оны наймдугаар сарын 13-ны өдөр стратегийн ач холбогдолтой Багахангай-Хөшигийн хөндий-Эмээлт чиглэлийн 127.1 км төмөр замын ажлын явцыг шалгаж, үүрэг даалгавар өглөө.
Өнөөдрийн байдлаар эхний 87.2 км-ийн үндсэн бүтээн байгуулалт дууссан. Шувуун фабрик, Туул гол, Эмээлтийн чиглэлийн далан, гүүр, хоолой, төмөр замын дээд бүтцийн ажил үргэлжилж байна. Туул гол дээгүүр 476 метр, Монголын хамгийн урт төмөр замын гүүр барьж байгаа аж. Бүтээн байгуулалтад үндэсний 95 ААН, 4.000 гаруй монгол инженер, ажилчин оролцож байна. Ашиглалтад орсны дараа 1,000 орчим байнгын ажлын байр бий болно. Мөн барилгын ажилд шаардлагатай бараа материал, үйлчилгээг орон нутгийн болон үндэсний бусад нийлүүлэгчээс худалдан авч байгаа хэмээлээ.
Богд уулын урдуур явах дээрх төмөр замаар шатахуун, 34 нэр төрлийн тэсэрч дэлбэрэх, химийн аюултай ачаа болон станцуудын нүүрсийг тээвэрлэх юм. Эхний үед жилд 3.5 сая тонн, цаашдаа 20 сая тонн хүртэл ачааг Улаанбаатарын төвөөр нэвтрүүлэхгүй тээвэрлэнэ. Өдөрт 316-1,800 том оврын автомашиныг нийслэлийн замын хөдөлгөөнөөс гаргах боломжтой бүрдэх юм. Ингэснээр гармууд дээр галт тэрэгний хөдөлгөөнд зориулж хоногт дунджаар 2 цаг авто замын хөдөлгөөн хаадаг хугацаа 90 хувь буурах аж. Мөн нийслэлийн агаар орчны бохирдлыг бууруулахад зохих хувь нэмэр оруулна.
Ерөнхий сайд Н.Учрал хэлсэн үгэндээ, “Манай Засгийн газар мухар байсан төмөр замыг Эмээлт зөрлөгтэй холбож мухардлын асуудлыг шийдвэрлэсэн. Монголчууд өөрсдөө бүтээж босгож чаддаг болжээ. Зарим газраа доошоо 54 метр ухаж, зарим газраа уул толгодыг нүхэлж, 476 метр төмөр бетонон гүүрийн ажлыг та бид нүдээрээ харлаа. 2024 онд газ тээвэрлэж явсан машин дэлбэрч, олон хүний аминд хүрэх шахсан харамсалтай осол гарч байсан. Энэхүү цагираг хэлбэрээр баригдаж буй төмөр замаар тэсэрч дэлбэрэх эрсдэлтэй, химийн аюултай ачааг хотоос гадуур тээвэрлэх юм. Засгийн газар шинэ төмөр замын бүтээн байгуулалтыг бүх талаар дэмжиж ажиллана. Бүтээн байгуулалтад гар бие оролцож буй бүх хүнд талархлаа илэрхийлье. Та бүхнээр бахархаж байна” гэлээ.
Цаашдын бүтээн байгуулалтад шаардлагатай хөрөнгө оруулалтыг шийдвэрлэх зорилгоор Олон улсын санхүүгийн корпорац (IFC), Монгол Улсын Хөгжлийн банктай санхүүжилтийг шийдвэрлэхэд дэмжлэг үзүүлэхээ илэрхийллээ.
Бүтээн байгуулалтын үр дүнд,
-Хөшигийн хөндий зөвхөн нисэх буудлын бүс бус, Монгол Улсын тээвэр, логистикийн шинэ зангилаа болох давуу талтай.
-Хүн амын төвлөрлийг сааруулж, Зуунмод, Хүннү хот зэрэг дагуул хотуудыг барьж байгуулах үндэс суурь болно.
-Төсөл 1.2 их наяд төгрөгийн хөрөнгө оруулалттай, урт хугацаандаа 294.8 тэрбум төгрөгийн татвар төвлөрүүлж, 1.3 их наяд төгрөгийн цэвэр ашигтай ажиллана.
Ерөнхий сайд төмөр замыг товлосон хугацаанд нь ашиглалтад оруулах хүрээнд дараах үүрэг даалгаврыг албаныханд өглөө.
Үүнд:
-Төмөр замын зурвас газартай давхцаж буй иргэн, ААН-ийн эзэмшил газрыг чөлөөлөх, нүүлгэн шилжүүлэх арга хэмжээ авахыг Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Б.Пүрэвдагва, Төв аймгийн Засаг дарга Л.Төмөрчөдөр, “Монголын төмөр зам” ТӨХК-ийн Гүйцэтгэх захирал О.Батчулуун нарт;
-Төмөр замын зурвас газартай давхцаж байгаа цахилгаан дамжуулах, түгээх шугам, дэд станцыг хамгаалах, шилжүүлэх асуудлыг шуурхай шийдвэрлэж ажиллахыг Эрчим хүчний сайд Б.Найдалаад;
-Нүүлгэн шилжүүлэх ажлыг нэгдсэн удирдлагаар хангаж, хяналт тавьж ажиллахыг Зам, тээврийн сайд Б.Дэлгэрсайханд;
-Бүтээн байгуулалтын ажлыг чанарын өндөр түвшинд гүйцэтгэж 2026 оны 09 дүгээр сард багтаан туршилтын галт тэрэгний хөдөлгөөн эхлүүлэхийг Зам, тээврийн сайд Б.Дэлгэрсайхан, “Монголын төмөр зам” ТӨХК-ийн гүйцэтгэх захирал О.Батчулуун нарт;
-Төмөр замыг үр ашигтай ажиллуулах, Улаанбаатар хотоос логистик төвүүдийг гаргахтай холбогдуулан Хөшигийн хөндийд Тээвэр логистикийн төв байгуулах ажил эрчимжүүлэхийг Зам, тээврийн сайд Б.Дэлгэрсайхан, Хүннү хотын Захирагчийн чиг үүргийг хэрэгжүүлэх хотын бүтээн байгуулалт, хөгжлийн асуудал хариуцсан Бүрэн эрхт төлөөлөгч М.Батбаяр нарт даалгав.
Улстөр нийгэм
ЗГ: Цөлжилтийн үндэсний тайланг шинэчлэн гаргалаа
Улаанбаатар хотноо 2026 оны 08 дугаар сарын 17-28-ны өдрүүдэд НҮБ-ын Цөлжилттэй тэмцэх тухай конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурал /КОП17/ болно.
Энэхүү олон улсын хуралд Монгол Улсын цөлжилт, газрын доройтлын өнөөгийн төлөв байдлыг танилцуулах албан ёсны шинжлэх ухааны баримт бичиг болох “Монгол орны цөлжилтийн үндэсний тайлан” /атлас/-г шинэчлэн боловсруулсныг Засгийн газрын өнөөдрийн хуралдаанд Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд Ц.Сандаг-Очир танилцуулав.
Монгол орны цөлжилтийн үндэсний үнэлгээг 1989 оноос үе шаттай шинэчилж иржээ. Энэхүү атлас нь 1991-2025 оны мэдээ, мэдээлэлд тулгуурласан цөлжилт, газрын доройтлын 6 дахь удаагийн үндэсний хэмжээний үнэлгээ юм. Өмнөх бүртгэлд хамрагдаагүй усны хомсдол, биологийн олон янз байдлын доройтлын үзүүлэлтийг анх удаа хамруулжээ.
Үнэлгээний дүнгээр,
-Монгол орны жилийн дундаж агаарын температур 2.5 хэм нэмэгдсэн
-Нийт нутаг дэвсгэрийн 53.5 хувьд гангийн эрчимжилт нэмэгдсэн
-Нийт газар нутгийн 54.8 хувь нь ус, 34.3 хувь нь салхины элэгдэлд өртөх өндөр эрсдэлтэй
-Нутаг дэвсгэрийн 93.3 хувьд хөрсний чийг буурсан
-Ургамлын бүтээмж 22.3 хувьд буурсан, нийт нутаг дэвсгэрийн 81.9 хувь нь ямар нэг хэмжээгээр цөлжилт, газрын доройтолд өртсөн гэх судалгаа гарчээ.
Улстөр нийгэм
УИХ-ын дарга С.Бямбацогт СОР17 хурлын бэлтгэл ажилтай танилцав
Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын Конвенцын Талуудын 17 дугаар бага хурлыг зохион байгуулах ажлын хүрээнд УИХ-ын дарга С.Бямбацогт болон гишүүдийн төлөөлөл бүтээн байгуулалтын талбайн бэлэн байдал, зохион байгуулалттай танилцлаа.
Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сайд, СОР17 хурлыг зохион байгуулах үндэсний хорооны дарга Ц.Сандаг-Очир хурлын талбайн бэлтгэл, шалган нэвтрүүлэх болон шуурхай штабын зохион байгуулалт зэрэг холбогдох мэдээллүүдийг өгөв.
Хурлын талбайг өнөөдрөөс эхлэн тусгай хамгаалалтад авсан.
Зохион байгуулалтын 97 хувийн гүйцэтгэлтэй байгааг онцоллоо гэж Байгаль орчин, уур амьсгалын өөрчлөлтийн яамнаас мэдээллээ.
