Шударга мэдээ
"...Солонгост гэрээгээр ирээд “хар”-лахгүй байх хөшүүрэг хэрэгтэй"
Монголчууд Солонгост ажиллаж, амьдарч эхлээд 30 гаруй жил болж байна. Албан ёсоор бол 28 орчим жил гэж “тоолдог”. 2022 оны тавдугаар сарын 31-ний байдлаар 38185 монгол хүн Солонгост оршиж сууж байв. Юутай ч, монгол өрх бүрээс тийшээ явж ажиллаж, амьдарч үзсэн гэхэд хилсдэхгүй юм.
Одоо ч тус улсад ажиллах хүсэлтэй иргэдийн оочер оволзож байна.
Ялангуяа энэ зунаас хойш ийм хүсэл тээж, ЭСЯ-нд нь виз мэдүүлсэн иргэдийн тоо эрс өсчээ. Энэ нь гурав дахь жилдээ үргэлжилж буй ковидын хөл хорио улс орон бүрт өнөө зунаас арай суларсантай холбоотой юм.
Гэрийн хорионд бараг хоёр жил суусан бидний орлого зарлага ч юу болсон нь ойлгомжтой. Тиймээс Солонгосыг зорих монголчууд олширсонд гайхах хэрэггүй биз ээ.
Солонгос улс ч ковидын хөл хориогоо сулруулж, энэ зунаас гадны иргэдийг авч эхэлсэн байна. Ялангуяа ковидын тухайд маскаа тайлаад удсан монголчуудад тийм ч хатуурхалгүй хилээр нэвтрүүлэх болжээ. Мөн хөдөлмөр эрхлэх чиглэл дээр ч бодитой боломжуудыг нээхээр болж байх шиг байна. Тиймээс манайхан ямар нэг аргаар, яаж ийгээд л Солонгост очихыг бодно. Ер нь оччихно. Нутаг нэгтнүүд маань бөөн бөөнөөрөө зорьж эхлэхтэй зэрэгцэн тус улсад очиж таарав. Тэндэх монголчууддаа албан ёсоор төрийн үйлчилгээ үзүүлдэг байгууллага Солонгосын Сөүлд байх аж. Сөүлийн төв хэсэг, манайхны мэддэгээр “Монгол таун”-ы баруун урдхантай ХНХЯ-ны харьяа Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын үйлчилгээний төв үйл ажиллагаа явуулдаг байна. Тус төв нь “...Солонгост оршин сууж буй монгол иргэдэд ХНХЯ-ны эрхлэх асуудлын хүрээнд хоёр улсын холбогдох хуулийн дагуу хөдөлмөрийн харилцаанд тулгарсан асуудлыг шийдвэрлэн, нийгмийн даатгалын үйлчилгээг хүртээмжтэй, чанартай үзүүлж, монгол хүний хөгжлийг ахисан түвшинд хүргэх, иргэдийн хууль ёсны эрх ашгийг хамгаалахад төрийн үйлчилгээг шуурхай үзүүлнэ” гэсэн зорилтыг тавьжээ. ХНХЯ-ны Хөдөлмөр, халамж үйлчилгээний ерөнхий газар, НДЕГ-ын харьяанд үйл ажиллагаа явуулдаг. Энэхүү Солонгос дахь Хөдөлмөр нийгмийн хамгааллын төвийг тэндэх монголчууд “Нэг цэг” гээд товчлоод нэрлэчихсэн байдаг юм байна. Энэ төвийн Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын тасаг нь 14 мэргэжилтэнтэй. Харин Нийгмийн даатгалын тасаг нь найман мэргэжилтэнтэй ажилладаг.
Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын тасаг нь ажиллаж буй монгол иргэдийн хөдөлмөрийн харилцаанд тулгарсан асуудалтай холбоотой санал хүсэлтийг хүлээн авах, тэдэнд хууль эрх зүйн зөвлөгөө өгөх, ажил олгогчидтой харилцан зөвшилцөх, Солонгосын Хөдөлмөрийн яам болон холбогдох газруудад монгол иргэдийн гомдлыг барагдуулах үйл ажиллагааг хэрэгжүүлэх, хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, гэмт хэргээс урьдчилан сэргийлэх талаар мэдээлэл өгөх, гэрээт ажилчдад зориулж нутаг буцахыг дэмжих хөтөлбөр хэрэгжүүлэх, Солонгост хууль ёсны дагуу оршин суухтай холбоотой сургалт зөвлөгөөг зохион байгуулах, мөн гэрээт ажилчдыг ахисан түвшинд хүргэх шат дараалсан арга хэмжээ авч ажиллаж байна.
Дээрх үйл ажиллагааны чиглэлийн дагуу сүүлийн дөрвөн жил хагасын байдлаар Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын тасаг нь 13.6 тэрбум төгрөгийг монгол иргэддээ олгуулжээ.
Мөн Солонгосын Хөдөлмөрийн яамны харьяа Хөдөлмөр, халамжийн корпорацитай хамтарч 221 монгол хүний 9.0 тэрбум гаруй төгрөгийн үйлдвэрийн ослын нөхөн олговрыг олгуулсан байна. 2014-2022 оныг нийтээр нь аваад үзвэл 3642 монгол хүнийхээ 42 тэрбум вонын нөхөн олговрыг олж өгсөн байгаа юм.
Харин Нийгмийн даатгалын тасгийн тухайд Солонгост ажиллаж буй иргэдээ Монгол Улсын тэтгэврийн даатгал, сайн дурын даатгалд хамруулах, сайн дурын шимтгэлийн орлого төвлөрүүлэх, Солонгосын Үндэсний тэтгэврийн даатгалд шимтгэл төлсөн иргэдийн шимтгэлийг буцаан олгуулах, Нийгмийн даатгалын тухай хууль, тогтоомжуудын талаарх мэдээллээр хангаж, сургалт зохион байгуулах ажлыг хийж гүйцэтгэдэг байна. Сүүлийн дөрвөн жил хагасын хугацаанд 13.9 тэрбум төгрөгийг Монгол Улсын Нийгмийн даатгалын санд төвлөрүүлжээ.
ХНХЯ-ны харьяа Хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын үйлчилгээний төв буюу “Нэг цэг”-ийн даргаар Д.Баярмандах ажилладаг. Сүрхий нөхөр аж. Тэрбээр “Нэг цэг”-ээ Солонгосын Хөдөлмөрийн яам, Аж үйлдвэр, хүний нөөцийн хэрэг эрхлэх газар, Үндэсний тэтгэврийн алба, Хөдөлмөр халамжийн корпорац, “Ёжү” олон улсын сургалтын тав, Хөдөлмөрийн хэлтэс, биржүүд, Гадаад ажилчдыг дэмжих нэр бүхий найман төв, “Самсунг” даатгалын газар зэрэг төр, хувийн хэвшлийн байгууллагуудтай нь нарийн нягт холбоотой ажилладаг болгожээ. Тэгээд монгол иргэддээ шаардлагатай тусламж үйлчилгээг авдаг байгаа юм. Тухайлбал, Солонгосын “Воне” эмнэлэгтэй хамтран эрүүл мэндийн даатгалд хамрагдаагүй монгол иргэддээ 74.1 сая төгрөгийн үзлэг, оношилгоо, эмчилгээ, үйлчилгээг үнэ төлбөргүй хийлгэсэн. “Анам” эмнэлэгтэй хамтраад дээрхийн адил үйлчилгээ үзүүлдэг байна.
Бас нэг сонин гэвэл тус төвөөс эрхлэн “Нэг цэг” /One stop/ сэтгүүлийг гаргаж, монголчууддаа үнэгүй тарааж байна. Сэтгүүл хэвлэх зардал өндөр ч Д.Баярмандах дарга өөрөө, бас ажилтнууд нь “гүйж” байгаад болгоод байдаг тухайгаа хэлсэн. Хамгийн гол нь тэрхүү сэтгүүл нь Монголын төр засгийн цаг үеийн мэдээлэл, “Нэг цэг”-ийн үйл ажиллагаанаас гадна тэнд ажиллаж буй монголчуудынхаа ажил, амьдралд хэрэгцээт мэдээ сэлт, чөлөөт цагт нь зориулсан, мөн урам зориг өгөх нийтлэл ярилцлагуудыг багтаадаг байна. Уг сэтгүүлийг тус төвд ажилладаг туршлагатай сэтгүүлч Ж.Жаргалсайхан эрхэлдэг юм байна.
Түүнээс гадна, тус төвийн оффисын хананд хийж гүйцэтгэх ажлаа календарь хэлбэрээр хэвлээд хадчихсан нь анхаарал татсан. Мөн алба хаагчдынхаа хийж гүйцэтгэх ажлын жагсаалтыг солонгос, монгол хэлээр хэвлэн хананд байрлуулсан нь ч үйлчлүүлэхээр очиж буй хүмүүст чухал гарын авлага болохоор юм байна лээ. Бас Солонгост гэрээгээр ажилладаг монголчуудын байршил тоон судалгааны талаарх мэдээлэл ч байнга шинэчлэгдэх байдлаар хананд нь байрлаж байдаг аж.
Сүүлийн 2-3 жилд ковид гээд гэрээний шинэ ажилчид бараг очоогүй байна. Солонгосын талаас тэнд ажиллаад гэрээний хугацаа нь дууссан монголчуудын гэрээг дахин нэг жилээр сунгаж ажиллуулжээ. Саяхан даа, сар гаруйн өмнө мань эрийг зарим нэг хэвлэлээр гөвсөн. Тэр нь ажлаас чөлөөлөгдсөн хүмүүсийн “хариу арга хэмжээ” байжээ. “Монгол таун”-ыг бараадан түрээсэлсэн төвийн ажилтнууд голдуу залуус байна лээ. “...Зөвхөн гэрээний гэлтгүй, энд амьдардаг монголчууддаа төрийн үйлчилгээг хүргэх хэрэгтэй болдог. Тиймээс ажлын цаг гэж ярихад ер нь хэцүү дээ. Гадуур явах ажил ихтэй. Залуус маань ч ажил үүргээ сайн нугалдаг” гэж Д.Баярмандах дарга ярьсан.
“Нэг цэг”-ийн ажилтнуудтай ярьж байхад хийж буй ажилдаа түүртээд байх нь бараг үгүй аж. Цалин, үйлдвэрийн осол, гэмт хэрэгт холбогдоод цэрэг цагдаад баригдсан гээд манайхны асуудал мунддаггүй байна. Гэхдээ энэ нь зөвхөн гэрээний ажилчдын асуудал биш “хар”-лаад алга болчихсон хүмүүс ч тэднийд ханддаг байгаа юм. “...Цалингаа авч чадахгүй байна”, “...Солонгос хүмүүст дээрэлхүүллээ” гээд л ороод ирдэг гэж байна. Тэднийг “...Чи харласан учраас хүлээж авахгүй” гэж болохгүй. Үйлчлэх л ёстой гэцгээж байна лээ.
“Нэг цэг”-ийн ажилтнууд, дарга нь ч нэг зүйлийг байн байн ярьсан. Тэр юу юм гэхээр “...Манайхан гэрээгээр ирээд “хар”-лачихдаг. Тэр нь наашаа ирэхээр виз, ажиллах зөвшөөрөл хүлээж байгаа монголчууддаа гай болж байгааг ойлгодоггүй нь харамсалтай” гэж байв. Өөрөөр хэлбэл, гэрээгээр очоод “хар”-лачихаар дараа нь авах квотоо Солонгосын тал бууруулчихдаг байна. Тиймээс хууль эрх зүйн хувьд юм уу, ямар нэг хөшүүрэг хэрэгтэй болсон гэсэн үг. Манайхтай адил Солонгост ажиллах хүч нь ордог Вьетнам ч бил үү, ийм байдал газар авсан учраас “хар”-ласан иргэдээ нутагтаа аваачаад хорих ял хүртэл шийтгэдэг болсон гэж байгаа юм. Учир нь тухайн улс ийм үйлдэл гаргасан иргэдээ “...Эх орныхоо нэр хүндийг сэвтүүлсэн, нутаг нэгтнүүдийнхээ боломжийг хаасан” гэж буруутгадаг болжээ. Монгол ч ингэтэл ял шийтгэл оноодоггүй юм гэхэд “...Харлахгүй ээ” гэсэн хариуцлагын гэрээ ч хамаагүй байгуулах хэрэгтэйг тэд хэлж байна.
Б.ДАМДИНЭх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин
2022 оны есдүгээр сарын 2. Баасан гараг. № 169 (6901)
Шударга мэдээ
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх “МИАТ” ТӨХК-ийн хамт олонд 70 жилийн ойн баярын мэнд дэвшүүллээ
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх иргэний нисэхийн салбарын үе үеийн удирдлага, ахмадууд, ажилтан, албан хаагчдад Монгол Улсад нисэх хүчин үүсэж хөгжсөний 101 жил, “МИАТ” ТӨХК-ийн түүхт 70 жилийн ойн баярын мэнд дэвшүүлж, амжилт хүсэн ерөөлөө.
Иргэний нисэхийн салбар цаашид ч аюулгүй, тогтвортой, хүртээмжтэй үйлчилгээ үзүүлж, улс орнууд, ард түмнүүдийг холбосон стратегийн гүүр болсоор байх болно гэдэгт итгэлтэй байгаагаа хэллээ.
Цар тахлын үед гадаадын улс орнуудаас, хамгийн сүүлд Ойрх Дорнодод үүссэн нөхцөл байдалтай холбоотойгоор иргэдээ татан авчирсан нисэхийн салбар, “МИАТ” компанийн хамт олонд ард түмний нэрийн өмнөөс талархал илэрхийлэв.
Тэрбээр салбарын болон “МИАТ” компанийн төлөөлөлтэй уулзаж, хийсэн ажил, санаачилсан үндэсний хөдөлгөөн, хөтөлбөрийн хэрэгжилт, гадаад харилцаа болон нийгэм, эдийн засгийн байдал зэргийн талаар товч танилцууллаа.
“МИАТ” ТӨХК нь зорчигч тээвэрлэлтээс гадна ачаа тээврийн үйлчилгээ эрхэлж, дотоод болон олон улсын худалдаа, логистикийн урсгалыг дэмжин, аялал жуулчлал, эдийн засгийн гадаад харилцаа, худалдааны сүлжээ хөгжихөд чухал үүрэг гүйцэтгэдэг.
Агаарын 10 хөлгөөр 15 орны 50 гаруй чиглэлд хуваарьт болон захиалгат нислэг, орон нутгийн 10 чиглэлд тогтмол нислэг үйлддэг юм.
70 жилийн түүхэндээ 516 мянган удаагийн нислэгээр 26 сая зорчигч тээвэрлэсэн. Өнгөрсөн онд гэхэд л 2,4 сая гаруй зорчигч, үүнээс олон улсын чиглэлд 2 сая, орон нутгийн чиглэлд 450 мянган зорчигч тээвэрлэсэн байна.
Энэ нь 2024 онтой харьцуулахад 13 хувиар, цар тахлын өмнөх үетэй харьцуулахад 51 хувиар өссөн гэсэн үг юм.
“МИАТ” компани нисэхийн аюулгүй байдлаараа дэлхийн болон Ази, Номхон далайн бүсийн орнуудын дундаж үнэлгээнээс дээгүүр үнэлгээ авсан.
Мөн төрийн өмчит компаниудын хэмжээнд алдагдалгүй ажилладаг 5 компанийн нэг бөгөөд сүүлийн 16 жилийн турш “ТОП 100” аж ахуйн нэгжээр шалгарч байна.
Салбарын яам цаашид агаарын тээврийн либералчлалыг үргэлжлүүлж, нисэхийн дэд бүтэц, орон нутгийн нисэх буудлын хүчин чадал, ашиглалтыг сайжруулах, дэвшилтэт техник, технологи нэвтрүүлж, үйлчилгээний чанар, хүртээмжийг сайжруулах, салбарын эрх зүйн орчныг боловсронгуй болгох, өрсөлдөх чадварыг нэмэгдүүлэх, хүний нөөцийн чадавхыг бэхжүүлэх, гадаад хамтын ажиллагааг өргөжүүлэхэд анхаарах юм.
Энэ чиглэлээр бодлогын дэмжлэгээ урьдын адил үргэлжлүүлэн үзүүлэхийг салбарынхан Ерөнхийлөгчөөс хүслээ.
Тээврийн салбар нь манай улсын Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 8 орчим хувь, нийт ажиллах хүчний 6-8 хувийг эзэлдэг, нийгэм, эдийн засагт чухал нөлөө үзүүлдэг.
Ерөнхийлөгч санаачилга гарган “Транзит Монгол” үндэсний хөтөлбөр хэрэгжүүлж, Монгол Улс-Ази, Европыг холбосон тээвэр логистикийн зангилаа төв болох зорилт дэвшүүлсэн.
Мөн Ерөнхий сайд байхдаа анх удаа “Төрөөс автотээврийн талаар баримтлах бодлого” батлуулж, “Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын үндэсний зөвлөл” байгуулан ажиллуулж байлаа.
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх мөн өдөр “МИАТ” ТӨХК-д Сүхбаатарын одон, “МИАТ” ТӨХК-ийн “Б737 ЭНЖИ/МAКС” агаарын хөлгийн дарга, багш нисгэгч Чимэддоржийн Нямсайхан, Иргэний нисэхийн ерөнхий газрын итгэмжлэгдсэн байцаагч, “Б737-800” агаарын хөлгийн дарга, багш нисгэгч Цэнд-Аюушийн Ганбаатар нарт Гавьяат нисгэгч, “Иргэний нисэхийн үндэсний төв” ТӨХХК-ийн Нисэхийн холбоо, навигаци, ажиглалтын албаны ерөнхий инженер Бадамдоржийн Цогоод Нисэхийн гавьяат техникч, “Иргэний нисэхийн үндэсний төв” ТӨХХК-ийн ерөнхий менежер Пүрэвжавын Ганболдод Гавьяат холбоочин, “МИАТ” ТӨХК-ийн Аюулгүй байдал, чанар, аюулгүй хамгаалалтын албаны ахлах байцаагч Долгорсүрэнгийн Энхцэцэгт Үйлчилгээний гавьяат ажилтан цол хүртээлээ.
Мөн нэр бүхий эрхмүүдийг төрийн одон, медалиар шагналаа.
Шударга мэдээ
УИХ-ын дарга зээлийн хүүг бууруулж, ипотекийн зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх чиглэл өглөө
Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт 2026 оны тавдугаар сарын 19-ний өдөр Улсын Их Хурлын гишүүдийн хамт Монголбанкны үйл ажиллагаатай танилцлаа.
Уулзалтын үеэр УИХ-ын дарга зээлийн хүүг бууруулах, ипотекийн зээлийн хүртээмжийг нэмэгдүүлэх, тэр дундаа халаалтаа сэргээгдэх эрчим хүч болон цахилгаанаар шийдсэн амины орон сууцанд ипотекийн зээл олгох боломжийг судалж, богино хугацаанд шийдэл танилцуулахыг Монголбанкны удирдлагуудад чиглэл болгосон байна.
Монголбанкны зүгээс банкны системийн нөхцөл байдал хэвийн, үйл ажиллагаа, хөрөнгө эх үүсвэр хангалттай байгааг танилцуулжээ. Харин арилжааны банкуудад зээл олгох боломж байгаа ч ипотекийн зээлийн хүсэлт гаргасан 45 мянган иргэн хүлээлттэй байгааг УИХ-ын дарга онцлоод, энэ асуудлаар тодорхой бодлого, шийдэл танилцуулахыг үүрэг болголоо.
УИХ-ын дарга С.Бямбацогт хэлэхдээ, иргэдийн өмнө тулгамдаж буй гол асуудлын нэг нь өрхийн орлого зарлагаа нөхөж чадахгүй байгаа явдал гэдгийг тэмдэглэв. Үндэсний статистикийн хорооны судалгаагаар бага орлоготой иргэдийн сарын хэрэгцээ орлогоосоо 400-500 мянган төгрөгөөр дутаж байгаа бөгөөд иргэд энэ зөрүүг нөхөхийн тулд өндөр хүүтэй зээл авч буйг дурдсан байна.
Тэрбээр “Жилийн 50 хувиас давсан хүүтэй аппликэйшний зээл авдаг иргэд нэмэгдсэн. Тиймээс инфляцыг хөөрөгдөхгүйгээр эдийн засгаа тэлэх, зээлийн хүүг бууруулах асуудал чухал” гэжээ.
Мөн Санхүүгийн тогтвортой байдлын зөвлөлийг хуралдуулж, Засгийн газартай бодлогоо уялдуулах замаар богино хугацаанд үр дүнтэй арга хэмжээ авах шаардлагатайг анхааруулсан байна.
Уулзалтын үеэр Капитал банк, Үндэсний хөрөнгө оруулалтын банк, Чингис хаан банк зэрэг банкуудын хохирлыг төлүүлэх асуудлыг мөн хөнджээ. УИХ-ын дарга эдгээр банкуудын барьцаанд ирсэн хөрөнгийг үнэгүйдүүлэх, үр ашиггүй шилжүүлэх зэрэг шүүмжлэл гарч байгааг дурдаад, Нийгмийн даатгалын сан болон төрийн өмчит компаниудын хөрөнгийг яаралтай төлүүлэх чиглэлээр шуурхай ажиллах үүрэг өгсөн байна.
Монголбанкны мэдээлснээр банкны системийн нийт актив 84.8 их наяд төгрөг, нийт зээлийн хэмжээ 44.8 их наяд төгрөг, салбарын цэвэр ашиг 306.3 тэрбум төгрөг байгаа аж. Төв банкны удирдлагууд зээлийн хүүг бууруулах зэрэг тулгамдсан асуудлыг шийдвэрлэхийн тулд Төв банкны тухай хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах шаардлагатай гэж үзэж байгаагаа илэрхийлжээ.
Уулзалтын төгсгөлд УИХ-ын дарга С.Бямбацогт шаардлагатай хууль, эрх зүйн орчныг бүрдүүлж, бодлогын дэмжлэг үзүүлж ажиллахаа илэрхийллээ.
Шударга мэдээ
“Байдрагийн усан цахилгаан станц” төслийг төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлнэ
Засгийн газрын ээлжит хуралдаан 2026 оны тавдугаар сарын 20-ны өдөр болж, “Байдрагийн усан цахилгаан станц” төслийг төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлэхээр шийдвэрлэлээ.
Төслийг “зураг төсөл боловсруулах, байгаль орчны нарийвчилсан үнэлгээ хийх, барих, ашиглах, шилжүүлэх” гэрээний төрлөөр хэрэгжүүлэхээр болсон байна. Үүнтэй холбогдуулан төслийг хэрэгжүүлэх хувийн хэвшлийн түншлэгчийг сонгон шалгаруулах ажиллагааг холбогдох хууль, журамд нийцүүлэн зохион байгуулахыг Монгол Улсын Тэргүүн шадар сайд бөгөөд Эдийн засаг, хөгжлийн сайд Ж.Энхбаяр, Эрчим хүчний сайд Б.Найдалаа нарт даалгав.
“Байдрагийн усан цахилгаан станц” төслийн ТЭЗҮ-д бүтээн байгуулалтын ажлыг 2026-2030 онд гүйцэтгэхээр тусгажээ. Харин 2030-2055 онд ашиглалт болон урсгал засвар үйлчилгээг хийж, улмаар хүлээлгэн өгөх нөхцөлөөр 25 жилийн хугацаатай төлөвлөсөн байна.
Төсөл хэрэгжсэнээр төвийн бүсийн эрчим хүчний системийн суурилагдсан хүчин чадал болон эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн хэмжээ нэмэгдэх юм.
Мөн сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэр болох усан цахилгаан станцаас эрчим хүч үйлдвэрлэснээр хүлэмжийн хийн ялгарлыг бууруулах, иргэдийн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлэх ач холбогдолтой гэж үзэж байна.
