Бидэнтэй нэгдэх

Үзэл бодол

АН-ыг сонгуулиас хасч, С.Эрдэнэ шүүхэд дуудагдах уу

Огноо:

,

УИХ-ын сонгууль хаяанд ирж, нэр дэвшигчид арав хүрэхгүй хоногийн дараа тодорхой болох цаг тулчихсан энэ үед Ардчилсан нам сонгуульд оролцох эсэх нь эргэлзээтэй болоод эхэллээ. Учир нь, тус намын дарга С.Эрдэнэ өнгөрсөн хугацаанд Баянгол дүүрэгт хэрэгжүүлдэг байсан сонгуулийн хандив мөнгө босгох схемээ төв намдаа хэрэгжүүлж эхэлсэн нь УИХ-ын дарга асан М.Энхболдын зурсан гэгддэг 60 тэрбум төгрөгийн хэрэгтэй адилхан нөхцөл байдал үүсгээд байгаа юм. С.Эрдэнэ даргын хувьд өнгөрсөн хугацаанд Баянгол дүүргийг өөрийн эзэмшлийн вант улс болгоод зогсохгүй хот, дүүргийн сонгуульд багаа авч орохдоо урьдчилсан байдлаар хандив, удаад нь сонгуулийн зардлаа намдаа төвлөрүүлэх гэх мэт шат дараатай мөнгө босгох зохион байгуулалт хийдэг байсан түүхтэй. Хэдийгээр энэ нь нэг дүүргийн тухайд хэн хүний анзаараад байх асуудал биш байсан ч том нам, тэр дундаа Монголын хамгийн том хоёр улс төрийн хүчний нэгт хэрэгжүүлсэн гэдэг утгаараа олны анхаарлаас ангид байж чадсангүй.

Тэр дундаа, ердөө дөрвөн жилийн өмнөх УИХ-ын сонгуулийн үеэр МАН-ын дарга асан М.Энхболд, нийслэлийн МАН-ын дарга асан Ц.Сандуй нар ялалтандаа тулгуурлан төрийн албыг хэрхэн зарах тухай, тэндээсээ хэрхэн 60 тэрбум төгрөг босгох тухай ярилцсан бичлэг нь задарч, улмаар хэн хэн нь намын болон хуулийн хариуцлага хүлээгээд буй энэ үед Ардчилсан намын дарга С.Эрдэнэ улаан цайм нэр дэвших эрхийг бэлэн мөнгөний наймаа болгон зарласан гайхмаар үйл явдал байлаа. Түүний хувьд одоогийн байдлаар 181 хүнээс тус бүр 100 сая төгрөгийн хандив урьдчилсан байдлаар аваад байгаа бол тэдгээр нэр дэвшихийг хүсэгчид нь энэ сарын 10-ны дотор Сонгуулийн ерөнхий хорооноос тухайн тойрогт зарласан нийт зардлын 50 хувийг аймаг, дүүргийн намынхаа данс руу эцэслэн хийсэн байх ёстой. Эс бөгөөс УИХ-ын сонгуульд нэр дэвших эрхгүй болох бөгөөд урьдчилж хандив хэлбэрээр тушаасан 100 сая төгрөгөө ч, сүүлд нь нэмж тушаасан төлбөрөө ч эргүүлэн авах боломжгүйгээр намдаа хандивласан, намаа дэмжсэн, намдаа тусалсан болоод өнгөрнө гэж байгаа. Харин УИХ-ын сонгуульд Ардчилсан нам ялбал тэрхүү хандив дэмжлэгийг нь “Шалгуур хангах боломжгүй болсон гишүүний үзэл бодол итгэл үнэмшлийг хүндэтгэн татвар болон хандив төлөлт намын гишүүний үүргийг нь манлайлал гүйцэтгэлд хамруулан тооцно” хэмээн горилогч болон С.Эрдэнэ нарын гарын үсэгтэй гэрээнд заасан байгаа юм. Энэ нь товчхондоо, хэдийгээр УИХ-д нэр дэвших боломжгүй болсон ч та хандив, дэмжлэг үзүүлсэн бол дараа дараагийн төрийн том албан тушаалд очих боломж тань нэмэгдэнэ гэдгийг илэрхийлж буй хэрэг бөгөөд жинхэнэ утгаараа төрийн албыг наймаалцсан, үнэлж зарсан хэрэг болж байгаа юм. Ингэснээр Ардчилсан нам ч, С.Эрдэнэ ч Улс төрийн намын тухай хуулийн 18.3 дугаар заалт болох “Намд зориулж нэг удаа өгөх хандивын дээд хэмжээ хуулийн этгээдээс арван сая, иргэдээс нэг сая төгрөгөөс хэтэрч болохгүй бөгөөд нэг хандивлагч намын нэг байгууллагад жилд хоёроос дээш удаа хандив өгөхийг хориглоно” гэсэн заалтыг зөрчсөн нь нотлогдож байгаа бөгөөд мөн хуулийн 23.2-т заасанчлан Үндсэн хуулийн бус аргаар төрийн эрхийг авах гэдэг заалтын болзлыг ч дээрх үйлдлээрээ хангасан гэсэн үг.

Дашрамд дуулгахад, Авлигатай тэмцэх газар иргэдийн өргөдөл гомдлын дагуу энэ асуудлыг шалгаж байгаа бөгөөд НИТХ-ын дарга асан Ц.Сандуй, "Шинэ Монгол Хаад" группийн ерөнхийлөгч А.Ганбаатар нарын Эрүүгийн хуулийн тусгай ангийн 82 дугаар зүйлийн 82.1 дэх хэсэгт заасны дагуу төрийн эрхийг хууль бусаар авах хуйвалдаан зохион байгуулсан хэрэгт дөрвөн жилийн хорих ял оноосныг мартаж болохгүй. Учир нь, С.Эрдэнэ Ц.Сандуй тэргүүтний өдүүлсэн хэрэг нэг арга барил, нэг арга зам, нэг зорилготой бөгөөд энэ нь эргээд Ардчилсан намын сонгуулийн эрхийг хасах, нэр дэвших хүсэлтээ илэрхийлж мөнгө тушаасан тэрхүү 181 хүн бүгдээрээ хууль шүүхийн байгууллагад дуудагдах гээд тоймгүй олон сөрөг үр дагавар учруулах гэмтэйг мартаж боломгүй. Гол нь, Ардчилсан нам ч, Ардчилсан намын нэр дэвшигчид ч гагцхүү С.Эрдэнэ гэж хувь улстөрчийг сонгосныхоо төлөөсөнд дээрх гэмийг үүрэхдээ тулна гэж бодохоор харамсалтай хэрэг шүү.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Монгол Улсын Их Хурлын 2020 оны сонгуулийн санал хураалт дуусах хүртэл сайтын сэтгэгдэл бичих талбарыг түр хаасан тул хүлцэл өчье. SHUDARGA.MN сайтын редакц

Үзэл бодол

Гачууртад 30 жил шийдээгүй асуудал нь хог, ажилгүйдэл, газрын зөвшөөрөл

Огноо:

,

Хоёр дахь удаа улс төрийн сонгууль өгөх 21 настай Э.Содбилэг хүү Баянзүрх дүүргийн 23 дугаар тойрог, тэр тусмаа төрж, өссөн Гачуурт тосгонд нь МАН-аас нэр дэвшиж буй Хүрэлбаатарын Булгантуяагаас амьдралыг үзэх үзэл, үнэт зүйл, үзэл бодлынх нь талаар мэдэхийг хүсэв. Учир нь залуу хүү 2016 оны сонгуулиар нэр дэвшиж ирсэн хүмүүсээс миний төлөө, бидний төлөө юу хийж чадах вэ гэдгийг бус "Энэ бол сайн хүн, сайн улстөрч. Чи саналаа өгөх ёстой" гэсэн бусдын ятгалгад автан сонголтоо хийжээ. Харин хүүгийн дэмжсэн улстөрчид төрж өссөн дэнжийнх нь төлөө, цаашлаад улс орны хөгжлийн төлөө огтхон ч ажил хийсэнгүй. Тиймдээ ч энэ удаа алдаагаа давтахыг хүсээгүй учраас МАН-аас баг болгож явуулсан Х.Булгантуяа, Ж.Чинбүрэн, Э.Бат-Амгалан нарын дотоод хүн рүү өнгийж харахыг хүссэн гэдгээ хэлж байлаа. 

Нэр дэвшигч Х.Булгантуяа залуухан сонгогчийн асуултад "Улс төр надад хамаагүй гэж ханддаг олон залуус байдаг. Харин миний дүү ийм чухал уулзалтад зорьж ирж суугаад, ийм гоё асуулт тавьсанд маш их баярлалаа. Залуусын улс төрийн оролцоо чин үнэнийг хэлэхэд хангалтгүй байгаа. 2012 оны сонгуулиар нийт залуусын 45 орчим хувь нь саналаа өгч байсан бол 2016 онд энэ тоо 32 хувьд хүрч, нийт залуусын 3/1 нь саналаа өгсөн. Гэтэл Монгол Улс залуусын орон. Ямар улсад амьдрах, тэтгэвэрт гарах вэ гэдгээ өөрсдөө ухаарч, дуу хоолойгоо гаргах ёстой. Ийм итгэл үнэмшлээр улс төрд орж ирсэн юм. Залуусынхаа дуу хоолой болохыг хүссэн. Би зарим талаараа азтай хүн болов уу. 1990-ээд оны эхэн үед ээж маань Австралид магистрын зэрэг хамгаалахаар явах үед дагаж явж, тэнд ахлах сургуулийн боловсрол эзэмшсэн. Эргэж ирээд Их сургуульд сурч байгаад мөн л тэтгэлэг авч БНХАУ-ын Ухань хотноо сурах боломж олдсон юм. Дараа нь АНУ-д эхний хоёрт багтдаг Иэлийн их сургуульд магистр хамгаалсан. Надад тэр үед их мөнгө байгаагүй, баян тансаг эцэг эх ч байгаагүй. Гагцхүү өөрийн хичээл зүтгэлээр энэ бүхэнд хүрсэн. Харин энэ мэдлэгээ зөвхөн амин хувьдаа ашиглаж, өөрөө баяжихыг хүсээгүй. Тиймдээ ч бусдыг ч энэ боломж руу хөтлөхийн тулд шийдвэр гаргах түвшинд ажиллахыг хүслээ. 

Яг л чам шиг анхны сонгуульд оролцохдоо хэнийг сонгохоо мэдэхгүй ээж, аавынхаа зөвлөгөөг дагаж байлаа. Дараа нь амьдралд хөл тавьж, гурван хүүхдийн ээж болоод ирэхээр миний татварын мөнгөөр хэн баяжиж, миний амьдралын төлөө хэн шийдвэр гаргаад байгааг анзаарч эхэлдэг болсон. Залуус маань ардчилалд хайртай гэдэг ч ардчилсан сонгуулиар санал өгөх эрхээ эдэлдэггүй. Тиймээс энд ирсэн залуус яг л Э.Содбилэг шиг идэвхтэй байж, хэн миний дуу хоолой болох вэ, хэнийг би сонговол хүссэн ирээдүйгээ бүтээх боломжийг олгох вэ гэдгээ цаг ямагт бодож, идэвхтэй байгаарай” хэмээлээ. Баянзүрх дүүргийн 20 дугаар хороо Гачуурт тосгоны иргэдтэй уулзсан уулзалт ийнхүү халуун дулаан уур амьсгалтай, тулгарч буй бэрхшээлээ ярилцсан тунчиг ажил хэрэгч уулзалт болж өнгөрлөө. Гачууртын иргэд ажилгүйдэл, газрын гэрчилгээ, хогны асуудлаа гурван нэр дэвшигчид ярьж, туулах ёстой асуудлаа ч нэгбүрчлэн 

Гачууртын иргэд юу хүсч байна вэ

Баянзүрх дүүргийн 20 дугаар хорооны иргэн Ц.Болдбаатар: 

Манай Баянзүрх дүүрэг дулааны станцтай болсон. Сонгинохайрхан дүүрэг тухайлбал хаа байсан “Найрамдал” зуслангийн ам руу дэд бүтэц татаад болж байна. Гэтэл манайх дулааны станцтай атлаа Хужирбулан, Улиастай, Гачууртын амны иргэдийг дулаантай, бохиртой, хашаандаа халуун устай хороо болгож өгөөч. Гурван хүн байгаа учраас үүнийг шийдэж чадах байх аа. Манай тосгонд түргэн тусламж ирэхгүй байна. Үүнийг шийдэж өгөөч. 

Баянзүрх дүүргийн 20 дугаар хорооны иргэн Д.Жүгдэр:  

-Манай тосгонд соёлын төв алга. Хөгшид, хүүхэдгүй хөлийн чилээгээ гаргамаар байх юм. Гэтэл Улаанбаатар хот руу л явж соёл, урлагийн арга хэмжээ үзэж байна. Мөн Х.Булгантуяа Сангийн Дэд сайд хүн. Тиймээс миний хүү тэтгэврийн доод хэмжээг ядахдаа 500 мянган төгрөгт хүргэж өгөөч. Бид энэ мөнгөөр амьдарч чадна. Залууст маань ажлын байр алга. Өөрсдөө л бага зэрэг юм хийж бүтээвэл түүнийгээ Нарантуул ОУХТ рүү хүргэж борлуулдаг. Үүнийг шийдэж өгмөөр байх юм. Амжилт хүсье, саналаа өгөхөд бэлэн. 

Баянзүрх дүүргийн 20 дугаар хорооны иргэн Л.Даваадорж: 

-Нэр цэвэр залуусыг багаар нь дэмжинэ. Манай тойрогт өмнө нь ийм шижигнэсэн залуус ирж байсангүй. Та бүхнийг хийж чадна гэж итгэж байна. Тэтгэврийг нэмэх талаар Х.Булгантуяа миний дүү анхаарч өгөөрэй. Э.Бат-Амгалан миний дүү газрын зөвшөөрлийн асуудлыг анхаарч өгнө үү. Харин Ж.Чинбүрэн эмч хүн ардын эрүүл энхийн төлөө маш их ажил хийсэн. Дэлхийд танигдсан эмч. Эрүүл мэндийн салбарт шийдвэр гаргах түвшинд байх ёстой хүн. Тиймээс та бүхнийг багаар нь дэмжинэ. Элэг бүтэн Монголын төлөө их зүйл хийгээрэй. 

Баянзүрх дүүргийн 20 дугаар хорооны иргэн Ш.Өлзийжаргал: 

-Надад нам чухал биш. Тийм учраас залуус ирж байгаа учраас үгээ хэлэхийг хүслээ. Би энэ тосгонд төрж, 30 жил амьдарч байна. Гэвч энд ажлын байр алга. Гудамжаар дүүрэн архи уусан, ажилгүй хүмүүс зөндөө. Хонхроосоо гарч сэтгэхгүй байна гэж хэлэх гээд байгаа юм. Нийгэм бидэнд нөлөөлж байгаа хэрэг. Гэхдээ боловсролгүй ч гэсэн ажил хийх чин хүсэлтэй залуус байгаа ч чиглүүлэх, залаад явах хүн алга. Захиргаанд ороод асуухаар мэддэг хүн нэг ч байхгүй. Газрын зөвшөөрөл өгдөггүй, хогоо ачдаггүй, ажилгүй хүмүүс нь архи ууж байгаа.

Баячууд нь зундаа ганц нэг байшин бариулдаг ч хотоос танилаа, эсвэл арын хаалгаар шалгарсан компаниар бариулчихдаг. Уг нь туслах бригад болоод ажилламаар байна, бид. Залуусыг хаашаа чиглүүлэх, ямар ажил хийлгэх вэ гэдгийг чиглүүлдэг компани, ажил олгодог газар баймаар байх юм. Хөдөлмөрийн хэлтэс рүү ороод очихоор Улаанбаатар хот руу явж 300 мянган төгрөгийн ажил хий гэдэг. Гэтэл эндээс өдөртөө 10000 төгрөгийн зардал гаргаж очоод хэн ажил хийх юм бэ. Тиймээс энэ асуудлыг анхаарч залуусыг ажлын байраар хангадаг хэлтэс, байгууллага энд бий болгож өгөөч. 

Нэр дэвшигч Хүрэлбаатарын Булгантуяагийн сонгуулийн штабаас бэлтгэв.

Дэлгэрэнгүй унших

Үзэл бодол

Түүхэн амжилтыг хамтдаа бүтээсэн танд баярлалаа...

Огноо:

,

89 жилийн түүхтэй Өмнөговь аймаг төрийн албан хаагч, иргэд, аж ахуйн нэгж, байгууллага, таны оролцоотойгоор МОНГОЛ УЛСЫН ШИЛДЭГ АЙМАГ болсон амжилтыг бүтээлээ. Түүхэн амжилтыг хамтдаа бүтээсэн танд баярлалаа...
Дэлгэрэнгүй унших

Үзэл бодол

Хироко Хирахара: Монгол цэргүүд байгаагүй бол маш олон хүний амь нас эрсдэх байсан

Огноо:

,

Эх сурвалж: ЗХЖШ

БНӨСУ-д явагдаж байгаа “UNMISS” ажиллагааны Юнити мужийн зохицуулагч хатагтай Хироко Хирахараг ярилцлагынхаа зочноор урилаа. Өдгөөгөөс бараг 20 жилийн өмнө буюу 2001 оноос НҮБ-тай ажил, амьдралаа холбосон түүнийг манай цэнхэр дуулгат дайчид, тэр тусмаа 2012 оноос хойш Өмнөд Судан улсад үүрэг гүйцэтгэсэн хэн бүхэн андахгүй. Бүсгүй хүнд ахадмаар асар их хариуцлагатай бөгөөд өндөр албан тушаалыг хашиж, монгол цэргүүдийг удирдлагаар ханган хамтран ажилладаг НҮБ-ын элч төлөөлөгч, арлын орны энэ бүсгүйн дотоод ертөнцийг бага ч атугай нээж, ажил амьдралынх нь замнал, алсдаа хэрхэх хүсэл мөрөөдөл, монголын тухай ойлголт, манай энхийг сахиулагчдыг хэрхэн үнэлж дүгнэдэг талаар ярилцсанаа уншигч Танаа хүргэе.

- Таны бага насны дурсамжаар ярилцлагаа эхэлье ...

- Би Япон улсын Осака хотод төрсөн. Айлын том охин. Бага насандаа маш сониуч, аливаа шинэ, содон зүйлсийг эрж хайн, нээж илрүүлэхийг эрмэлздэг охин байсан. Ялангуяа, гаднын улс орнуудын соёл, зан заншил, өв уламжлал, амьдралын хэв маяг ямар байдаг бол гэдэг талаар асар их сонирхдог, тэр ч утгаараа дэлхийн бүхий л улс орнуудад очиж үзэхийг хүсэж, мөрөөддөг байлаа. Япондоо ахлах сургуулиа дүүргээд дараагийн шатны сургуульд АНУ-д суралцсан, цаашлаад НҮБ-аар овоглогдон нэлээдгүй улс оронд ажиллаж яваа маань миний хүсэл мөрөөдлийн биелэл гэж боддог. Нөгөө талаасаа хүсэл мөрөөдөл маань надад энэ бүх боломж, гарцыг нээж олгосон гэж бас болох юм.

- АНУ-д ямар мэргэжил эзэмшсэн болон ажлын гараагаа хэрхэн эхлүүлж байсан бэ?

- АНУ-ын Олон нийтийн сургуулийг байгаль, хүрээлэн буй орчныг хамгаалах чиглэлээр 1997 онд төгссөн. Сургуулиа дүүргээд Токиод байрлах АНУ-ын цэргийн баазаас ажлын гараагаа эхэлж, тэнд мэргэжлээрээ 3-4 жил ажилласан. Мэдээж энэ хугацаанд ажлын дадлага, туршлага хуримтлагдсан, мөн мастераа хамгаалснаар өөртөө итгэх итгэл маань ч нэмэгдэж гадагшаа гарч ажиллах тухай бодож эхэлсэн. Тэгээд л НҮБ-д ажиллах хүсэлтээ өгсөн. Хамгийн гол нь энэхүү зорилгоо биелүүлэхийн тулд би өөрөө бэлтгэгдсэн байж НҮБ-ын сорилт, шалгууруудыг давах ёстой. Тийм ч учраас маш их хичээл зүтгэл гарган өөрийгөө олон талаар дайчилж, үүнийхээ үр дүнд чамгүй хүнд сорилтуудыг даван НҮБ хэмээх их айлтай ажил, амьдралаа холбосон шүү.

- Хэзээнээс НҮБ-аар овоглогдох болов. Түүнчлэн НҮБ-ын анхны томилолт таныг хааш нь хөтөлсөн бэ? 

- НҮБ-д ажиллах гараагаа 2001 онд эхлүүлсэн. Тодруулбал, 2001-2003 онд Женев дэх НҮБ-ын Байгал орчны хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэх оффист, 2003-2004 онд “UNICEF”-д НҮБ-ын Олон улсын хүүхдийн төлөө сангийн удирдах байгууллагад, 2004-2008 онд Либерь дэх НҮБ-ын мандаттай ажиллагаанд Байгаль орчны зөвлөхөөр, 2008-2011 онд Хойд Судан улс дахь НҮБ-ын мандаттай “UNAMID” ажиллагаанд энгийн иргэдийн асуудал эрхэлсэн ажилтнаар, 2011-2012 онд Кипр улс дахь НҮБ-ын мандаттай ажиллагаанд энгийн иргэдийн асуудал эрхэлсэн хэлтсийн орлогч даргаар, 2012-2016 онд БНӨСУ дах “UNMISS” ажиллагааны  Зүүн секторын Торит мужийн зохицуулагчаар, 2016 оны хоёрдугаар сараас одоог хүртэл “UNMISS” ажиллагааны Юнити мужийн зохицуулагчаар ажиллаж байна. 

- Тэгэхээр НҮБ хэмээх энэ их айлын сүүлийн 20 жилийн түүхийг та бүтээлцсэн байна шүү дээ. Бахархалтай биш гэж үү?

- Тийм ээ. 20 жил гэдэг тийм ч богино хугацаа биш. Энэ хугацаанд НҮБ-аас надад өгсөн үүрэг, даалгаврыг амжилттай гүйцэтгэж, итгэлийг нь дааж яваадаа сэтгэл өндөр байдаг. Гэхдээ энэ ганцхан миний сайных биш, надад тусалдаг, намайг ойлгож дэмждэг олон хүний хүч, хөдөлмөр, сэтгэл зүрх энд бий. Тэр тусмаа монгол цэргүүдийг илүү онцлохыг хүсэж байна.

- Баярлалаа. Монгол цэргүүдийн талаар тусгайлан ярилцах учраас энэ тухай түр хойш тавья. Харин та ажилдаа баримталдаг гол зарчмаасаа бидэнтэй хуваалцаач?

- Ажлын талбарт үдэж өнгөрүүлсэн цаг хугацааны маань дийлэх нь буюу 80, 90-ээд хувь нь НҮБ-тай салшгүй холбоотой. Тийм учраас тус байгууллагынхаа үнэт зүйлсийг баримталж, жанжин шугамаа болгон дагаж, мөрдөж ажилладаг. Үнэт зүйлс гэдэгт тухайн хүн хэн ч бай арьс өнгө, нийгмийн гарлаар ялгаварлахгүйгээр тэгш хүндэтгэх, хүний эрхийг дээдлэх зэрэг харилцааны соёлоос эхлээд бүхий л зүйл багтдаг. Мэдээж дараа нь “UNMISS” ажиллагааны мандатыг баримталдаг. Үүнээс гадна НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын Тусгай төлөөлөгчийн гаргасан чиглэл зааварчилгааны дагуу ажилладаг даа. 

- Таныг маш амжилттай яваа эмэгтэй гэж бид ойлгодог. Зоримог, шийдэмгий, хүчирхэг гэх зэрэг олон үгийг танд зориулж бахархалтайгаар хэлэх байна. Үүний зэрэгцээ энэ хүртэл ажиллахад тань багагүй хүндрэл бэрхшээлүүд тулгарсан нь гарцаагүй, тэдгээрийг хэрхэн даван туулж байсан талаар тодруулмаар байна...

- Бурам мэт урмын үгсийг надад зориулж хэлсэнд маш их баярлалаа. Миний хувьд энд Засгийн газар түүний эсрэг хүчин, бүх хот, тосгодын удирдлагууд, энгийн болон цэрэг, цагдаагийн бүрэлдэхүүнтэй хамтарч ажилладаг. Тэр хэрээрээ маш олон асуудалтай тулгардаг. Тухайлбал, миний удирдлагад ажилладаг хүмүүсийн ар гэрт ямар нэгэн асуудал гарна, хоорондоо үл ойлголцож, маргаан үүсгээд л орж ирдэг. Сая л гэхэд миний утас дуугарлаа шүү дээ, Маяом сууринд халдлага болж байгаа тухай мэдээ сонсогдож байна. Ингээд л бодохоор миний ажил маш хэцүү. Өдөр бүр л энэ мэтчилэн хүндрэлүүдтэй тулгарч байдаг. Ямар нэгэн бэрхшээл тулгараад бүр цагийн байдал хүндэрвэл бурхандаа залбирдаг.

Үүнээс гадна аль болох ажлаасаа жаахан ч гэсэн зай аваад найз нөхөд, хамтарч ажиллаж байсан ойр дотнынхонтойгоо утсаар ярих, чат бичих, эсвэл сайхан нам унтахыг хичээдэг. Тэгээд маргааш өглөө нь босоод маш сэргэгээр асуудлуудаа тунгааж зөв шийдвэрлэхийг эрхэмлэдэг. Аливаа бэрхшээлд шантрахгүй, өөрийгөө бас хүчилж зовоохгүй, стресстэхгүй давж гардаг арга энэ юм даа.

- Та бол “МОНБАТТ”-ын хэд хэдэн ээлжийг удирдлагаар хангаж, хамтран ажилласан хүн. Тэр ч утгаараа манайхныг сайн мэдэх байх. Ер нь монгол цэргүүдийг хэрхэн үнэлж дүгнэдэг юм бэ? 

- Тэгэлгүй яах вэ. Монгол цэргүүдийг би маш сайн мэднэ. Энэ тухай ярихаас өмнө эндэхийн нөхцөл байдлын талаар товчхон дурдъя. Өмнөд Судан улсын хувьд цагийн байдал тийм ч таатай бус. Том хүн, хүүхэд гэлтгүй бараг бүгд зэвсэг хэрэглэдэг. Ямар нэгэн байдлаар үл ойлголцол, хулгай, дээрэм гарвал шууд буудалцахад бэлэн ийм л хүмүүс. Үүгээр би юу хэлэх гээд байна вэ гэхээр, ямар нэгэн байдлаар цагийн байдал хүндрэхэд монгол цэргүүд мандатад заагдсаны дагуу энгийн иргэдийг хамгаалах үүргээ гүйцэтгэхдээ маш зөв арга барилаар ажилладаг. Үүнийг би нүдээрээ харж байсан. Монгол цэргүүд үнэхээр зөв тактиктай, асар богино хугацаанд зөв шийдвэрийг гаргаж чаддагаараа бусад орны энхийг сахиулагчдаас ялгардаг. Мэдээж хүн л юм чинь айдаг байж таарна, гэсэн хэдий ч энгийн иргэдэд аюул учирсан тохиолдолд монгол цэргүүд ямар ч эргэлзээгүйгээр мандатад заасан үүргээ биелүүлэхээр явдаг нь надад үнэхээр бахархууштай санагддаг. Үүнээс гадна тэд юманд баригдахгүйгээр чөлөөтэй сэтгэж, олон ажлыг зэрэг амжуулдаг. Тухайлбал, зөвхөн эргүүлийн үүрэг гүйцэтгээд л болчихдоггүй, иргэн-цэргийн харилцааны чиглэлээр хүмүүнлэгийн үйлсийг өрнүүлэх зэргээр чин сэтгэлээсээ ажилладаг. Тийм учраас би Монголын цэргүүдэд маш их баярладаг, тэдэнд бүрэн дүүрэн итгэдэг.

- Монгол цэргүүдийн бусдаас ялгардаг онцлогийн талаар тодорхой жишээ дурдвал?

- Би энд нэг зүйлийг онцолъё. Ямар азаар “UNMISS” ажиллагаанд монголын эрэлхэг зоригтой, дайчин цэргүүд үүрэг гүйцэтгэж байна вэ гэж бодогддог. Хэрвээ энэ ажиллагаанд Монголын энхийг сахиулагчид байгаагүй бол асар олон хүний амь нас эрсдэх байсныг онцгойлон хэлэхийг хүсэж байна. Хамгийн сүүлийн тод жишээ л гэхэд өнгөрсөн 4 дүгээр сарын 11-ний өдрийн үйл явдал шүү дээ. Зэвсэглэсэн этгээдүүд олон улсын хүмүүнлэгийн байгууллагын ажилтныг хулгайлах оролдлого хийснийг монгол цэргүүд буун дуу гаргалгүй эрэлхгээр таслан зогсоож бусад орны энхийг сахиулагчдад үлгэр дуурайлал болохуйц гавьяа байгуулж мандатад заагдсан үүргээ биелүүлсэн. Цөөнгүй жил монгол цэргүүдтэй хамтран ажилласан хүний хувьд энэ мэт олон жишээг гэрчилж чадна.

- Монгол орны талаар та хэр мэдэх вэ?

- Надад талын монгол орон, тал шигээ уужим сэтгэлтэй монголчууд маш дотно санагддаг. Монголчуудыг дэлхий даяар Чингисийн монгол гэдгээр нь сайн мэднэ, миний хувьд ч ялгаагүй энэхүү тодотголоор нь мэднэ. Дээрээс нь би монголчуудыг сумогийн их аваргуудаар нь төлөөлүүлж мэднэ. Ёкузона, Асашёрюү, Харумафүжи, Хакухо гээд бүх сумочдыг сайн мэднэ. Харин монгол цэргүүдтэй мөр зэрэгцэн алба хааж эхэлснээсээ хойш монгол орны болоод монголчуудын тухай илүү сайн мэддэг болсон. Хэрвээ монголыг мэдэхгүй өөр нэгэн гадаадын хүн надаас “Чи монголыг мэдэх үү?” гэж асуувал би “Маш сайн мэднэ” гэж хариулна. Гэхдээ би монголд очиж байгаагүй, япон хүн шүү дээ. Дахиад нэг зүйл тодруулж хэлэхэд, манай хоёр орны ард түмэн маш ойролцоо, ижил чанартай гэж боддог. Яагаад гэвэл монгол хүүхдүүд хөх толботой төрдөг бол япончууд ч хөх толботой төрдөг. Тэгэхээр Япон, Монгол хүмүүс ойролцоо хүмүүс гэж хардаг.

- Хүчирхэг хүний ард хүчирхэг гэр бүл байдаг гэж ойлгодог. Таны хувьд гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт байх цаг хугацаа тун ховор байдаг болов уу?

- Тийм ээ. Үнэхээр гэр бүлдээ зарцуулах цаг хугацаа тун ховор. АНУ-д суралцаж байх явцдаа мөн гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт амьдрах боломжтой газруудаар ажиллаж явахад бол надад мэдрэгддэггүй байсан. Харин НҮБ-ын “UNAMID”, “UNMISS” ажиллагаанд ажиллаж эхлэх үедээ л гэр бүлээсээ хол байхын хэцүүг мэдэрсэн. Яагаад гэхээр зөвхөн утсаар л ярьдаг байсан. Одоогийнх шиг ийм хурдтай интернэт байсангүй, нүүр нүүрээ хараад ярьчих боломж ч байсангүй шүү дээ. Одоо бол арай өөр болсон. Миний хувьд хэдийгээр амжилттай ажиллаж яваа ч нэг л зүйлд харамсдаг. Тэр нь юу вэ гэхээр, манай гэр бүлийн настай хүмүүс нь өтөлж байна, хүүхдүүд нь маш хурдтайгаар өсч байна. Энэ бүгдийг хамт байж, харахгүйгээр өнгөрөөж байна гэдэг бол нэг бодлын надад харамсалтай санагддаг.

- Ярилцлагынхаа эхэнд та айлын том охин гэдгээ дурдсан шүү дээ. Хэдэн дүүгийн эгч вэ? Түүнчлэн хэдэн хүүхдийн ээж вэ?

- Би гэр бүл зохиож, ээж болж амжаагүй яваа. Нэг эрэгтэй дүүтэй, тэр маань хүнтэй гэрлэчихсэн, гурван хүүхэдтэй. Миний хувьд аав, ээж, дүү нартаа буюу гэр бүлтэйгээ маш ойр дотно байдаг. Энэ хүмүүс бол миний хамгийн эрхэм хүмүүс дээ.

- Залуу хойч үеийнхэнд та юуг эрхэмлэн захиж сургадаг вэ?

- Хүн бол өөрөө нийгмийн асар олон харилцаан дунд оршиж байдаг. Тэр хэмжээгээрээ цаг завгүй байх нь олонтоо. Хэдий тийм ч гэр бүлээ нэгдүгээрт тавьж, тэдэндээ цаг, зав гаргаж байгаарай, хамгийн эрхэм хүмүүс бол гэр бүл шүү гэж залууст хэлмээр байна. Нэлээд олон жил гэрээсээ хол хөндий явсан хүний хувьд үүнийг хамгийн түрүүнд хэлмээр байна. Дараа нь хүүхэд, залуус гар утсыг хэт их ашиглаж, хэтэрхий цахим орчинд байдаг болсон байна. Ингэснээр гэр бүлийн халуун дотно уур амьсгал, амьд харилцаа алдагдах дүр зураг харагдаж байгааг анхаарах хэрэгтэй. Үүнээс улбаалаад Монголын үндэсний гэрийг дурдахыг хүслээ, би монгол гэрийг маш сайн мэднэ. Гэр бүлээрээ халуун дотно уур амьсгалыг бий болгож, эрүүл амьдрах нөхцөлийг бүрдүүлсэн хамгийн шилдэг сууц юм шүү.

- Амралт чөлөөт цагаа хэрхэн яаж өнгөрүүлэх дуртай вэ? Таны сонирхол хобби юу вэ?

- Миний хобби ном унших. Гэсэн хэдий ч яг энэ цаг мөчүүдэд ном унших зав үнэхээр гарахгүй байна. Яг үнэнийг хэлэхэд нэг сайхан ном уншаад тайван суумаар л байна. Мөн дуулах дуртай.

- Таны дуулахыг сонссон. Үнэхээр сайхан дуулаг юм билээ ...

- Үнэн гэж үү? /Инээв/ баярлалаа. Гэхдээ та бүхэн шиг сайхан дуулж чадахгүй байх аа. Монголчууд үнэхээр дууч ард түмэн гэдгийг би сайн мэднэ.

- Таны цаашдын зорилго, хүсэл мөрөөдөл юу вэ?

- Хэрвээ би цэргийн хүн байсан бол магадгүй хурандаа, генерал болоод цаашид илүү өндөр албан тушаалд дэвших тухай бодож болох байсан байх. Гэхдээ энэ албан тушаал бол миний хувьд хамгийн оргил бөгөөд сайн хийж чадах ажил гэж бодож энэ ажлаар карьераа дуусгавар болгоно. Тэтгэвэртээ гараад гэр бүлтэйгээ төрөлх япон орондоо амар тайван амьдрахыг хүсэж байна. Япон улсад жуулчид их ирдэг, мөн адил гадаадын хүмүүс олноор очиж ажиллаж, амьдардаг. Тэр хүмүүст япончууд тийм ч ойр дотно байж, аливаа учрыг тайлбарлаж, хэлж ярьж чаддаггүй. Би тийм хүмүүст туслахыг маш их хүсдэг. Магадгүй би тэтгэвэртээ гарсныхаа дараа гаднаас ирсэн, хөлөө олж амжаагүй байгаа хүмүүст өөрийнхөө туршлага, сургамжаас хуваалцаж, туслах болно. Давуу тал маань гэвэл би англиар ярьдаг. Тийм учраас ямар ч хүндрэл гарахгүй байх. Би өнгөрсөн хугацаанд ажлын хүнд хэцүү, амьдралын хатуу хүтүү зүйлсийн талаар маш их туршлага хуримтлуулсан. Үүнийг зөвхөн өөртөө хадгалах биш бусдад түгээхийг хүсэж байна. Магадгүй хаана хэрэгтэй байна, намайг хэн дуудна, тэнд очиж ажиллахад бэлэн. 

- Ярилцлагынхаа төгсгөлд та манай сонины уншигч энхийг сахиулагчдад хандан юу хэлэх вэ?

- Үнэхээр монгол цэргүүдэд маш их баярлалаа гэдэг үг ч багадах гээд байна. Би монгол цэргүүдээр маш их бахархдаг. Хэрэв та бүхэн өөрсдөөрөө бахархдаг бол бид та бүхнээс ч илүү та нараар бахархдаг шүү гэдгийг НҮБ-ын нэрийн өмнөөс дахин дахин хэлмээр байна. Монгол цэргүүдээ Та нар энд маш их хэрэгтэй шүү, Та бүхнийг энд байгаа хүмүүс харж байдаг шүү, итгэж найддаг шүү гэдгийг бахархалтайгаар онцлоод цэнхэр дуулгат монгол цэргүүддээ Олон улсын энхийг сахиулагчдын өдрийн халуун мэндийг дэвшүүлж, амжилт хүсье. Тэр тусмаа өнгөрсөн таван жилийн хугацаанд надтай хамтран үүрэг гүйцэтгэсэн бүх хүмүүсээр бахархаж байна. Бүгдээрээ буцаад ирээч ээ, хамтран ажиллая гэж хэлмээр байна.

- Цаг зав гарган ярилцсан танд маш их баярлалаа. Таны цаашдын ажил үйлсэд улам их амжилтыг хүсэн ерөөе ...

- Олон улсын энхийг сахиулагчдын өдөр удахгүй тохиох гэж байна. Харамсалтай нь бид коронавирусийн тархалтын улмаас өмнөх жилүүдийнх шиг өргөн цар хүрээнд тэмдэглэж чадахгүй болсон. Гэсэн хэдий намайг Зэвсэгт хүчнийхээ хэвлэлээр дамжуулж энхийг сахиулагч монгол цэргүүдтэй уулзуулсанд туйлын баяртай байна. Ярилцлагынхаа төгсгөлд “UNMISS” ажиллагаанд монголын энхийг сахиулагчид байгаагүй бол маш олон хүний амь нас эрсдэх байсныг дахин хэлэхийг хүсэж байна.

Ахмад Д.МЭНДБАЯР

Дэлгэрэнгүй унших

Санал болгох